View source for ତନ୍ତୁରୁ ବସ୍ତ୍ର

ଆମ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ପ୍ରଜାତିର ମେଣ୍ଢା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ତଥାପି, ପଶମ କେବଳ ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କର ଲୋମର ଉତ୍ସ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ବଜାରରେ ସାଧାରଣତଃ ମେଣ୍ଢା ଲୋମ ଉପଲବ୍ଧ। 

ଚମରୀ ଗାଈ ଲୋମ ତିବ୍ଦତ ଏବଂ ଲଦାଖରେ ସାଧାରଣ ଅଟେ। 

ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ପରି ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଆଙ୍ଗୋରା ଛେଳିରୁ ଅଙ୍ଗୋରା ଲୋମ ମିଳିଥାଏ। 

ଛେଳି କେଶରୁ ମଧ୍ୟ ପଶମ ମିଳିଥାଏ। କାଶ୍ମୀରୀ ଛେଳିର ପଶମ ନରମ ଅଟେ। ଏହା ପାଶ୍ମିନା ଶାଲ୍‌ ବୁଣିବାରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।

ଓଟମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା କେଶକୁ  ଲୋମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ମିଳୁଥିବା ଲାମା ଏବଂ ଆଲପାକା ରୁ ମଧ୍ୟ ପଶମ ଅମଳ କରାଯାଏ।

ପଶମ ପାଇବା ପାଇଁ ମେଣ୍ଢା ମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କର କେଶ କାଟି ପଶମରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।

'''ମେଣ୍ଢା ମାନଙ୍କର ପାଳନ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ:''' ଯଦି ତୁମେ ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ସିକ୍କିମ୍  କିମ୍ବା ହରିୟାଣାର ସମତଳ ଭୂମି, ପଞ୍ଜାବ, ରାଜସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଗୁଜୁରାଟର ପାହାଡକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯାଅ, ତେବେ ତୁମେ ଦେଖିପାରିବ ଯେ ମେଣ୍ଢା ପାଳକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ମେଣ୍ଢା ମାନଙ୍କୁ ଚରାଇବାକୁ ନେଇଛନ୍ତି। ମେଣ୍ଢାଗୁଡ଼ିକ ତୃଣଭୋଜି ଓ ସେମାନେ ବୃକ୍ଷ,ଘାସ ଏବଂ ପତ୍ର ଖାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଚରିବା ବ୍ୟତୀତ ପାଳକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାଲି, ମକା, ଯଅ, ଖଦା (ମଞ୍ଜିରୁ ତେଲ ବାହାର କରିବା ପରେ ଛାଡି ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଂଶ)ର ମିଶ୍ରଣ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି। ଶୀତଦିନେ ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କୁ ଘର ଭିତରେ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ପତ୍ର, ଶସ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ।

ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପଶମ ପାଇଁ ମେଣ୍ଢା ମାନେ ପାଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆମ ଦେଶରେ ପଶମ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପାଳିତ କେତେକ ମେଣ୍ଢାର ନାମ ସୂଚିତ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମିଳିଥିବା ତନ୍ତୁର ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି।

କେତେକ ପ୍ରଜାତିର ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଘନ କେଶ ଥାଏ ଯାହାକି ବହୁ ପରିମାଣରେ ଭଲ ଗୁଣବତ୍ତା ଲୋମ ଦେଇଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଏହି ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କୁ ମନୋନୀତ ଭାବରେ  ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଜାତିର ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କ ସହିତ ଚୟନ ପ୍ରଜନନ କରାଯାଏ। ଥରେ ପାଳିତ ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କର କେଶର ଘନ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହୋଇଗଲେ, ଲୋମ ପାଇବା ପାଇଁ କେଶକୁ କଟାଯାଇଥାଏ।

'''କିଛି ପ୍ରଜାତିର ଭାରତୀୟ ମେଣ୍ଢା'''
{| class="wikitable"
|'''କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା'''
|'''ପ୍ରଜାତିର ନାମ'''
|'''ପଶମର ଗୁଣବତ୍ତା'''
|'''ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ମିଳେ'''
|-
|'''୧'''
|'''ଲୋହି'''
|'''ଭଲ ଗୁଣର ପଶମ'''
|'''ରାଜସ୍ଥାନ , ପଞ୍ଜାବ'''
|-
|'''୨'''
|'''ରାମପୁର ବୁଷାଇର'''
|'''ମାଟିଆ ଲୋମ'''
|'''ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ,  ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ'''
|-
|'''୩'''
|'''ନାଲି'''
|'''କାର୍ପେଟ ପଶମ'''
|'''ରାଜସ୍ଥାନ, ହରିୟାନା, ପଞ୍ଜାବ'''
|-
|'''୪'''
|'''ବଖର୍ବାଳ'''
|'''ପଶମ ଶାଲ'''
|'''ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର'''
|-
|'''୫'''
|'''ମାରୱାରୀ'''
|'''ଟାଣ ଲୋମ'''
|'''ଗୁଜୁରାଟ'''
|-
|'''୬'''
|'''ପଟନୌଦି''' 
|'''ମୋଜା ପାଇଁ'''
|'''ଗୁଜୁରାଟ'''
|} 

'''ଲୋମରୁ ପଶମର ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ : -'''

ଶୀତ ପୋଷାକ ଓ ଚାଦର ବୁଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଶମ ହେଉଛି ଏକ ଲମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶେଷ ଉତ୍ପାଦ, ଯାହା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ:-

'''ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ:''' ମେଣ୍ଡାର ଚମଡ଼ା ସହିତ ଚର୍ମର ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ତା' ଶରୀରରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ '''କାଟିବା''' କୁହାଯାଏ। ବାରିକ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଯନ୍ତ୍ର ପରି ସମାନ ଯନ୍ତ୍ର ଲୋମ କାଟିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସାଧାରଣତଃ ଗରମ ପାଗରେ ଲୋମ କାଟି ଦିଆଯାଏ ତେଣୁ ଏହା ମେଣ୍ଡାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମୋଟା ଚର୍ମ ବିନା ବଞ୍ଚିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ। ଲୋମ ପଶମ ତନ୍ତୁ ଯୋଗାଇଥାଏ ଏବଂ ପଶମ ସୂତା ପାଇବା ପାଇଁ ପରେ ପଶମ ତନ୍ତୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଏ। ଯେପରି ତୁମେ କେଶ କାଟିବା କିମ୍ବା ବାପା ଦାଢି କାଟିବା ସମୟରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ ସେହିପରି କାଟିବା ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟ ମେଣ୍ଡାକୁ ଆଘାତ କରେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଜାଣିଛ କି? ତୁମର କେଶ ପରି ମେଣ୍ଡାର କେଶ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ବଢିବ।

'''ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ:''' ଲୋମ ସହିତ କଟାଯାଇଥବା ଚର୍ମକୁ ତେଲ, ଧୂଳି ଏବଂ ମଇଳା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଟାଙ୍କିରେ ଭଲ ଭାବରେ ଧୋଇ ଦିଆଯାଏ। ଏହାକୁ '''ପରିଷ୍କାର''' କୁହାଯାଏ। ଆଜିକାଲି ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କାର କରାଯାଉଛି।

'''ତୃତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ:''' ପରିଷ୍କାର କରିବା ପରେ,ଲୋମକୁ '''ପୃଥକ୍''' କରି ସଜାଇ ରଖାଯାଏ। ଲୋମଯୁକ୍ତ ଚର୍ମକୁ ଏକ କାରଖାନାକୁ ପଠାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋମକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ସଜାଯାଇଥାଏ।

'''ଚତୁର୍ଥ ପଦକ୍ଷେପ:''' ଛୋଟ ନରମ ତନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ରୁକ୍ଷ କୁହାଯାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ତନ୍ତୁରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ରୁକ୍ଷ ଲୋମ ଯାହା ବେଳେବେଳେ ତୁମ ଶୀତ ପୋଷକରେ ଦେଖିଥିବ। ତନ୍ତୁ ଗୁଡିକ ପୁଣି ଥରେ ଘଷାଯାଏ ଏବଂ ଶୁଖାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପଶମ ତନ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା।

'''ପଞ୍ଚମ ପଦକ୍ଷେପ:''' ମେଣ୍ଡା ଓ ଛେଳିର ପ୍ରାକୃତିକ ଲୋମ କଳା, ବାଦାମୀ କିମ୍ବା ଧଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଫାଇବରଗୁଡିକ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗ କରାଯାଇପାରେ।

'''ଷଷ୍ଠ ପଦକ୍ଷେପ :''' ତନ୍ତୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧା କରାଯାଇ ଗୁଡ଼ାଇ ଗୁଡ଼ାଇ ସୂତା ଗଢ଼ାଯାଏ। ଲମ୍ବା ତନ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଶୀତପୋଷକ ପାଇଁ ପଶମରେ ତିଆରି କରାଯାଏ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧି ପଶମ କପଡ଼ାରେ ବୁଣା ହୁଏ।
[[File:Screenshot 2023-10-17 122927.png|center|thumb|399x399px]]
ରେଶମ ତନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ପଶୁଜ ତନ୍ତୁ। ରେଶମ କୀଟଗୁଡ଼ିକ 'ରେଶମ ତନ୍ତୁ' କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ରେଶମ ପାଇବା ପାଇଁ ରେଶମ ପୋକର ପାଳନକୁ "'''ରେଶମ ଚାଷ'''" ବା ସିରିକଲ୍‌ଚର୍ କୁହାଯାଏ। ତୁମର ମାଆ/ମାଉସୀ/ଜେଜେମା'ଙ୍କର ରେଶମ ଶାଢ଼ି ଥିବ, ସେଗୁଡିକୁ ଖୋଜ। ରେଶମ ପ୍ରକାରର ତାଲିକା କର।

ରେଶମ ପାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ରେଶମ ପୋକର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଜୀବନ ଇତିହାସ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।

'''ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନ ଇତିହାସ : -'''

ମାଈ ରେଶମ ପୋକ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ ଯାହାକୁ '''ଶୁକକୀଟ''' ବା '''ରେଶମ କୀଟ''' କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ଆକାରରେ ବଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ପ୍ୟୁପା ନାମକ ଜୀବନ ଇତିହାସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ନିଜକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଜାଲ ବୁଣନ୍ତି। ତା’ପରେ ଏହା ଇଂରାଜୀ (8) ଚିତ୍ର ଆକାରରେ ମୁଣ୍ଡର ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ମୁଣ୍ଡର ଏହି ଗତିବିଧି ସମୟରେ, ଶୁକ କୀଟରେ '''ପୁଷ୍ଟିସାର''' କ୍ଷରିତ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ବାୟୁର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି କଠିନ ହୁଏ ଏବଂ ରେଶମ ତନ୍ତୁ ପରିଣତ ହୁଏ। ରେଶମ କୀଟ ଶୀଘ୍ର ନିଜକୁ ରେଶମ ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଆବୃତ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଏହି ଆବରଣକୁ '''କୋଷା''' କୁହାଯାଏ। କୋଷା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ୟୁପା କ୍ରମେ ବଡ଼ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରେଶମ ପୋକରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ତୁମେ କଳ୍ପନା କରିପାରିବ କି ନରମ ରେଶମ ସୂତା ଆଲୁମିନିୟମ ସୂତା ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। 

ରେଶମ ସୂତା ରେଶମ ପୋକର କୋଷାରୁ ମିଳେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରେଶମ ପୋକ ଯାହା ପରସ୍ପରଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ରେଶମ ତନ୍ତୁର ବିନ୍ୟାସ କଠିନ, ଚିକ୍କଣ, ଚକଚକିଆ ହୋଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଟସର ରେଶମ, ମୁଗା ରେଶମ, କୋଷା ରେଶମ, ଇତ୍ୟାଦି .. ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୋକ ଦ୍ୱାରା କୋଷା ମିଳିଥାଏ। ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ରେଶମ ପୋକ ହେଉଛି '''ମଲବେରି ରେଶମ ପୋକ'''। ଏହି ପୋକର କୋଷାରୁ ମିଳୁଥିବା ରେଶମ ତନ୍ତୁ  ନରମ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନମନୀୟ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗ କରାଯାଇପାରେ।

ରେଶମ କୀଟମାନଙ୍କର କୃଷି ବା ସଂସ୍କୃତି ଭାରତରେ ଏକ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତି। ଭାରତ ବ୍ୟବସାୟିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଚୁର ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। '''ଭା'''ରତରେ ତନ୍ତୁ ଏବଂ କପଡା ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଇତିହାସ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କପା ଚାଷ ଏବଂ ବୟନ ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରମାଣ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। <ref>NCERT</ref>
[[File:ରେଶମ.png|center|thumb|380x380px]]


ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ମୁଖ୍ୟ ତନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରୁ କପା ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୫୦୦୦ ମସିହାରୁ ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତାରେ ଚାଷ କରାଯାଇଥିଲା। ସର୍ବପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା ଭାରତୀୟ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ମୋହେଞ୍ଜୋଦାରୋରେ ମିଳିଥିବା ସୂତା ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୦୦୦ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତରେ ରେଶମ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଭାରତରେ ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ରେଶମକୁ ରେଶମ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ କୋଷାରୁ ରେଶମ ଅମଳ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ବଡ଼ ରହସ୍ୟ ଥିଲା। ଭାରତରେ ଉତ୍ପାଦିତ ରେଶମକୁ ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଓ ଏହାକୁ ବିଶ୍ଵର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥିଲା। ଭାରତରେ ପଶମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା, ବିଶେଷତଃ ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳବାୟୁ ଥଣ୍ଡା ଥିଲା। ପଶମକୁ ସୂତାରେ ବାନ୍ଧି ତା’ପରେ କପଡ଼ାରେ ବୁଣାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପୋଷାକ, କମ୍ବଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। କପା, ରେଶମ, ଏବଂ ପଶମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ତନ୍ତୁ ଯେପରିକି ଝୋଟ, ଛଣ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଦଉଡି, ବ୍ୟାଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ ଜିନିଷ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। ତନ୍ତୁ ଏବଂ କପଡା ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଥିଲା ଓ ଏହି କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର କପଡ଼ାରେ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗର ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ଯାହା ହଜାରେ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଛି ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନେକ କାରିଗର ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ହଜାରେ ବର୍ଷ ଧରି ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ତନ୍ତୁରୁ ବସ୍ତ୍ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହୋଇଆସୁଛି, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ତଥ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ କିଛି ଉଦାହରଣ ଅଛି:

* ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରାକୃତିକ ତନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟର ବସ୍ତ୍ର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ହଜାରେ ବର୍ଷ ଧରି ପୂରଣ କରିଆସୁଛି। ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୮୦୦୦ ମସିହାରେ ସ୍ୱିସ୍ ହ୍ରଦ ନିବାସୀମାନେ ବସ୍ତ୍ର ତିଆରି ପାଇଁ ପେଶୀ ଏବଂ ବୁଣା ଲାଇଲନ୍ ଚାଷ କରିଥିଲେ। ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୦୦୦ରୁ ୨୦୦୦ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତନ୍ତୁର ବ୍ୟବହାର ଭଲ ଭାବରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସୂତା ବୁଣା ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ଥାନରେ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। 
* ପ୍ରାଚୀନ ଇଜିପ୍ଟୀୟମାନେ ସୂତା ବୁଣିବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନେକ କଳାକୃତି ଛାଡିଥିଲେ ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କ ବୟନ ଶିଳ୍ପ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ଯେପରିକି ସୂତା ଏବଂ ବୁଣା ଉପକରଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଲିଖିତ ରେକର୍ଡ। 
* ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତା, ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୩୦୦ରୁ ୧୩୦୦  ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲା, ଏହା ବୟନ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା। ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ତିଆରି ପାଇଁ ସେମାନେ ସୂତା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ଖନନ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ସେମାନଙ୍କର ବୁଣା କୌଶଳର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଲା। 
* ପ୍ରାଚୀନ ଚାଇନାରେ ରେଶମ ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ତନ୍ତୁ ଥିଲା। ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ଘନିଷ୍ଠ ରହସ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଚାଇନିଜମାନେ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ରେଶମକୁ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୋଷାକ ତିଆରି କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
* ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଏବଂ ରୋମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବୟନ ଶିଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତି କରିଥିଲେ। ପୋଷାକ, ଚିତ୍ର ବିଚିତ୍ର ପରଦା ଏବଂ ଶଯ୍ୟା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ପଶମ, ଲାଇଲନ୍ ଏବଂ ରେଶମ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
* କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆମେରିକାର ମାୟାନ୍‌ସ୍‌ମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସୂତା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ  ଜଟିଳ ଡିଜାଇନ୍‌ରେ ସଜାଯାଇଥିଲା।

'''ଅମ୍ଳଂ ଶୀତଂ ହର୍ତାରଂ କଟୁ ଉଷ୍ଣ‍ଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣବିର୍ଯ୍ୟକମ୍।'''

'''ଶ୍ଳକ୍ଷ୍ଣଂ ଦୀପନତଶ୍ଚୈବ ରସାୟନଂ ଚ ବିର୍ଯ୍ୟବତ୍ ॥'''

'''ଅନୁବାଦ-'''

ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସଂସ୍କୃତରେ ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରର ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏହା ପ୍ରାୟତ ଅନୁବାଦ କରେ କି ଅମ୍ଳ ଖଟା, ଥଣ୍ଡା, କ୍ଷତିକାରକ ଓ ଶକ୍ତିରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ଏହା ଭୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ। କ୍ଷାର ତିକ୍ତ, ଥଣ୍ଡା, ଶାନ୍ତକାରୀ, ପତଳା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହା ଶରୀର ଉପରେ ଶାନ୍ତକାରୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅମ୍ଳ ଏବଂ କ୍ଷାରର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଏବଂ ଏହାର ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ଆଲୋକିତ କରେ। 

'''“ତିବ୍ରଂ କଟୁକମୁଷ୍ଣଂ ଚ ତଥା ଲବଣତା ସ୍ଥିରା।'''

'''ଆମ୍ଲୋଷ୍ଟି ଭିପରିତମ୍ ଚ ଦାହଜ୍ୱରକରଂ ତଥା।”'''

'''ଅନୁବାଦ-'''

ଅମ୍ଳ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତିକ୍ତ ଏବଂ ଗରମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ସ୍ଥିର ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ। ସେମାନେ ଜଳୁଥିବା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ଜ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। କ୍ଷାରଗୁଡିକ ପ୍ରକୃତିର ବିପରୀତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଥଣ୍ଡା, ମୃଦୁ ଓ ଖସଡ଼ା। ସେମାନେ ଜଳୁଥିବା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।<ref>AI</ref>