Lilamurthys of Shiva blossomed in sculpture
ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು
(ಕರ್ನಿಟಕದಲಿ ರುವ 25 ಅದ್ಭು ತ ಶಿವಮೂರ್ತಿಗಳ ಮಹಾಸಂಗರ ಹ)
- ಚಿತ್ರ ಲೇಖನ: ಕೆಂಗೇರಿ ಚಕ್ರ ಪಾಣಿ
ಲೆಂಗರೂಪದಲಿ ಶಿವನು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವ ಜೊತೆಗೆ ಮೂತ್ತಿರೂಪದಲಿ ಯೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವನು. ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ಪರ ಧಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವುದಲ್ಿ ದೆ ನಮ್ಮ
ನಾಡಿನ ದೇವಾಲ್ಯಗಳ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಸ್ಥಾ ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟ ದಕ್ಲ್ಲಿ ,
ಹಳೇಬೀಡು, ಬೇಲೂರು ಮೆಂತಾದ ಸಾ ಳಗಳ ದೇವಾಲ್ಯಗಳನುು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು.
ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ೆಂತೆ ಆಗಮ್ಶಾಸಿ ರಗಳಲಿ ಭಿನು ತೆ ಇದೆ. ಪರಶಿವನು ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ರುವ ಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಅನುಗರ ಹಮೂತ್ತಿಗಳೆಂದು ಹಾಗೂ
ಲೀಕ್ಕ್ಲಾೆ ಣಕ್ಕಾ ಗಿ ಆಸುರರನುು ಸಂಹರಿಸುವ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿಗಳೆಂದು ವಿಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಮ್ಮ ಡಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಜ ಡೆಯರರವರು ರಚಿಸಿರುವ ʻಶಿರ ೀತ್ತ್ವ ನಿಧಿ'ಯೆಂಬ ಬೃಹತ್ ಗರ ೆಂಥದಲಿ ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಧಾೆ ನಶ್ಿ ೀಕ್ಸಹಿತ್ ಸಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಟ ಯನುು ನಿೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ಹಾಗೂ ವಿಸಿ ರಿಸಿರುವ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಉತ್ಿ ರದ ಕೈಸ್ಥಲೆ ಮಂಟ್ಪದಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರ ಪಾರ ಕ್ಕರದ ಗೊೀಡೆಯ ಮೇಲನ
ದೇವಕೀಷ್ಠ ಗಳಲಿ ಗಾರೆಯಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶಿವಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳ ಸುೆಂದರ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಿವೆ.
ಪರಶಿವನ 25 ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
---------------------------------------------------------
1.ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿ, 2.ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ, 3.ವೃಷ್ರೂಢಮೂತ್ತಿ,
4.ತಾೆಂಡವೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ,5.ಗಿರಿಜಾಕ್ಲಾೆ ಣಮೂತ್ತಿ, 6.ಭಿಕ್ಕಾ ಟ್ಣಾಮೂತ್ತಿ, 7.ಕ್ಕಮ್ಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿ, 8.
ಮಾಕ್ಿೆಂಡೇಯ ವರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ 9.ತ್ತರ ಪುರಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿ, 10.ಜಲಂಧರಹರಮೂತ್ತಿ, 11.
ಬರ ಹಮ ಶಿರಛೇದನಮೂತ್ತಿ, 12.ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿ, 13.ಶಂಕ್ರನಾರಾಯಣಮೂತ್ತಿ,
14.ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ, 15.ಕಿರಾತಾರ್ಜಿನಮೂತ್ತಿ, 16.ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿ,
17.ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ, 18.ವಿಷ್ಕಂಠಮೂತ್ತಿ, 19.ಚಕ್ರ ದಾನಮೂತ್ತಿ,
20.ವಿು ೀಶ್ವ ರವರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ, 21.ಸೀಮ್ಸಾ ೆಂದಮೂತ್ತಿ, 22.ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿ,
23.ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿ, 24.ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ, 25.ಮ್ಹಾಲೆಂಗೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ.
ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ರುವ ಶಿವಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳ ಅವಲೀಕ್ನವೇ ಪರ ಸುಿ ತ್ ಲೇಖನ. 1. ಚಂದರ ಶೇಖರ ಮೂರ್ತಿಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ಜನಪಿರ ಯವಾದ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ. ಶಿವದೇವಾಲ್ಯದ ಉತ್ಸ ವಮೂತ್ತಿಗಳೂ ಹೆಚಾಾ ಗಿ ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ಿ ವೆ. ಚಂದರ ಶೇಖರನು ನೇರವಾಗಿ ಸಮ್ಭಂಗಿಯಲಿ ನಿೆಂತ್ತರುವಂತ್ತದುು ಚತುಿಜನಾಗಿ ಬಲ್ಗೈಲ ಪರಶು, ಎಗಡೈಯಲಿ ಮೃಗ (ಜೆಂಕ) ಹಾಗೂ ಅರ್ಯವರದ ಹಸಿ ವಾಗಿರುತ್ಿ ದೆ. ಅಲ್ಿ ದೆ, ಶಿವನ ಶಿರದಲಿ ಚಂದರ ನಿರುವನು. ದೇವನು ಬಬ ನೇ ಇದು ರೆ ಕೇವಲ್
ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿ, ತ್ನು ಪತ್ತು ಉಮೆಯೊಡನಿದು ರೆ ಉಮಾಸಹಿತ್ ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿ ಹಾಗೂ ತ್ನು
ಸತ್ತಯೊಡನೆ ಆಲೆಂಗನ ಭಂಗಿಯಲಿ ದು ರೆ ಆಲೆಂಗನಾಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿ ಎೆಂದು ಚಂದರ ಶೇಖರನಲಿ ಉಪಪರ ಭೇದಗಳಿವೆ.
ಹಾಸನಜಲೆಿ ಯಲಿ , ಚನು ರಾಯಪಟ್ಟ ಣ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಜಂಬೂರಿನಲಿ ರುವ ಜಕಾ ೀಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ರುವ ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿಯು ಸಗಸ್ಥದ ಪಂಚಲೀಹದೆಂದ ತ್ಯಾರಿಸಿರುವ ಉತ್ಸ ವ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮ್ಭಂಗಿಯಲಿ ರುವ ದೇವನು ಚತುಿಜನಾಗಿದುು , ಮೇಲನ ಕೈಗಳಲಿ ಪರಶು ಹಾಗೂ ಮೃಗ ಮ್ತುಿ ಕಳಗಿನ ಕೈಗಳ್ಳ ಅರ್ಯ, ವರದಹಸಿ ದಲಿ ವೆ. ಚಂದರ ಮೌಳೇಶ್ವ ರನಿಗಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ಮೂತ್ತಿರೂಪದಲಿ ಪೂಜಸುತ್ತಿ ರುವ ಅಪರೂಪದ ದೇವಾಲ್ಯವು ಚನು ರಾಯಪಟ್ಟ ಣದ
ಚಂದರ ಮೌಳೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯ, ಸುಮಾರು ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ಿ ರದ ಸುೆಂದರ ಮೂತ್ತಿಯೂ ಸಹ
ಚತುಿಜನಾಗಿದುು , ಕಿರಿೀಟ್ದಲಿ ಚಂದರ ನಿರುವನು. ಸೌಮ್ೆ ಮಖ, ಕ್ಕೆಂತ್ತಯುಕ್ಿ ಕ್ಣ್ಣಣ ಗಳ್ಳ, ಬಹಳ ಸಗಸ್ಥಗಿ ಮೂಡಿಬಂದದೆ. ದೇವಾಲ್ಯದ ವಿಶೇಷ್ ಚಂದರ ಶೇಖರನ ಬಲ್ಬದಯಲಿ ತ್ನು ಕ್ಣ್ಣಣ ಗಳನೆು ೀ ಶಿವನಿಗೆ ಅಪಿಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಬೇಡರಕ್ಣಣ ಪಪ ನ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ. ಕ್ಣಣ ಪಪ ನಿಗೆ ಪರಶಿವನು ಚಂದರ ಶೇಖರನ ರೂಪದಲಿ ದಶ್ಿನ ನಿೀಡುತ್ತಿ ರುವಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲ್ಯದ ವಿಶೇಷ್ತೆಯನುು ಅಲಿ ಯ
ಅಚಿಕ್ರಾದ ವೇ!! ಬರ ೦!! ಶಿರ ೀ ಬಾಲ್ಕೃಷ್ಣ ರ್ಟ್ಟ ರವರ ಬಳಿಯೇ ಕೇಳಿ ತ್ತಳಿದುಕಳು ಬೇಕು.
ಗದಗ ಜಲೆಿ ಯ ರೀಣ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಸೂಡಿ ಎೆಂಬ ಗಾರ ಮ್ ಪಾರ ಚಿೀನ ದೇವಾಲ್ಯಗಳನುು ಹೊೆಂದರುವ
ಗಾರ ಮ್. ಸೂಡಿಯ ಮ್ಲಿ ಕ್ಕರ್ಜಿನ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ರುವ ನವರಂಗದಲಿ ಆಲೆಂಗನಾ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಸಗಸ್ಥದ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ. ಚತುಿಜನಾದ ಪರಶಿವನ ಬಲ್ಜವು ಸತ್ತಯನುು ಆಲೆಂಗಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ದೆ. ಈ ಮೂತ್ತಿಯ ಮ್ತ್ಿ ೆಂದು ವಿಶೇಷ್ ವಿಗರ ಹದ ಸುತ್ಿ ಲೂ ಇೆಂದರ , ಅಗಿು , ಯಮ್ನಾದಯಾಗಿ ಅಷ್ಟ ದಕ್ಕಾ ಲ್ಕ್ರು ಸುತುಿ ವರಿದರುವುದು. ಸೂಡಿಯ ಆಲೆಂಗನಾಮೂತ್ತಿಯು ಹತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನದ
ಪಾರ ಚಿೀನ ಶಿಲ್ಪ ವಾಗಿರುವುದು.
2. ಉಮಾಮಹೇಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
ಪರಶಿವನು ತ್ನು ಪತ್ತು ಯೊಡನೆ ಸುಖಾಸಿೀನವಾಗಿ ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ್ತರುವ ಪರಿಯೇ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ಹೆಚಾಾ ಗಿ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರನ
ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ದೊರೆತ್ತವೆ. ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರ ಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸತ್ವ ಯುತ್ವಾದ ಮೂತ್ತಿಯು ತುಮ್ಕೂರು ಜಲೆಿ ತ್ತಪಟೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಅರಳ್ಳಗುಪ್ಪಪ ಯ ಕ್ಲೆಿ ೀಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದೆ. ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಬಲ್ಗಾಲ್ನುು ನೆಲ್ಕಾ ಚಾಚಿಕೆಂಡು, ಮ್ತ್ಿ ೆಂದು ಕ್ಕಲ್ನುು ಮ್ಡಿಸಿಕೆಂಡು ಉಮೆಯನುು ಎಡಗೈಯಲಿ ಬಳಸಿರುವ ದೇವನು ೆಂದು ಸುೆಂದರಮೂತ್ತಿ. ಸುರಳಿಯಾಗಿರುವ ಜಟಾ ಮಕುಟ್, ಸಪಿದ ತ್ೀಳಬಂದ, ದೇವಿಯು ಧರಿಸಿರುವ ಆರ್ರಣ ಬಹಳ ಕ್ಲಾತ್ಮ ಕ್ವಾಗಿದೆ. ನೊಳಂಬರ ಕ್ಕಲ್ದ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರ ಮೂತ್ತಿಯು ತ್ನು ಆಕ್ಷ್ಿಕ್ ನಿಲ್ಲವಿನಿೆಂದ ರ್ವೆ ವಾಗಿ ಗೊೀಚರಿಸುವುದು.
ಬೆಳಗಾವಿ ಜಲೆಿ , ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೂಿ ಕು ಶಿರಸಿೆಂಗಿಯ ಕ್ಕಳಿ ದೇವಾಲ್ಯದ ಬದಯಲಿ ರುವ ಶಿವಾಲ್ಯದ ನವರಂಗದಲಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕತ್ಿ ನೆಗಳಿೆಂದ ಕೂಡಿರುವ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರನ ಸುೆಂದರ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ. ಉಮಾ ಮ್ಹೇಶ್ವ ರನ ಎಡಬಲ್ಗಳಲಿ ಅವರ ಮ್ಕ್ಾ ಳಾದ ಗಣೇಶ್, ಸುಬರ ಹಮ ಣೆ ರಿದುು , ಪಿೀಠದಲಿ ಶಿವನ
ವಾಹನ ನಂದ ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ವಾಹನ ಉಡವೂ ಸಹ ಇದೆ. ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ವಪೂಣಿವಾದ ವದನಗಳನುು ಹೊೆಂದರುವ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರನು ಹನೆು ರಡನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನದ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು. ಗದಗ ಜಲೆಿ ಅದೇ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಹೊೆಂಬಳದ ಶಂಕ್ರಲೆಂಗ - ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನದ
ರಾಷ್ಟ ರಕೂಟ್ರ ಕ್ಕಲ್ದ ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರನ ಮೂತ್ತಿಯ ಪರ ವಳಿಯಲಿ ಅಷ್ಟ ದಕ್ಕಾ ಲ್ಕ್ರ - ಸಣಣ ಮೂತ್ತಿಗಳಿವೆ.
3. ವೃಷರೂಢಮೂರ್ತಿ
ಶಿವ ತ್ನು ಪತ್ತು ಯ ಸಹಿತ್ ನಂದಯ ಮೇಲೆ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿ ರುವಂತ್ತರುವ ಮೂತ್ತಿಯೇ ವೃಷ್ರೂಢ ಮೂತ್ತಿ. ಗದಗ ಜಲೆಿ ಯ ಅದೇ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಲ್ಕಾ ಮ ೀಶ್ವ ರದ ಸೀಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ
ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ನಂದವಾಹನ ಶಿವನ ಅೆಂದವಾದ ಮೂತ್ತಿ ಇದೆ. ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶ್ರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ
ದೇವಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರ ಭಿತ್ತಿ ಯ
ದೇವಕೀಷ್ಠ ದಲಿ ಗಾರೆಯಿೆಂದ ತ್ಯಾರಿಸಲಾದ ವೃಷ್ರ್ವಾಹನ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ. ದೇವಿಯನುು ತ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿಕೆಂಡು ನಂದಯು ಮೇಲೆ ತ್ತರ ಲೀಕ್ ಸಂಚಾರಕಾ ಹೊರಟ್ಟರುವ ಪರಶಿವನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಯು ಕ್ಕಲ್ಲ ಚಲಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ದೆ
4. ತಾಂಡವೇಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
ನಟ್ರಾಜ-ನಾಟ್ೆ ಶಿವ- ಶಿವನಲೀಲಾ ಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಪರ ಸಿದಧ ಮೂತ್ತಿ ನಟ್ರಾಜಮೂತ್ತಿ. ನತ್ತಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ರುವ ನಟ್ರಾಜನು ನಾಟ್ೆ ಶಾಸಿ ರದ ಅಧಿದೇವತೆ, ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ನಟ್ರಾಜನು ಅಪಸ್ಥಮ ರ ಪುರುಷ್ನೆೆಂಬ ಅೀರಶ್ಕಿಿ ಯನುು ಮೆಟ್ಟಟ ನಿೆಂತ್ತರುವನು. ನಾಟ್ೆ ಶಿವರಲಿ ಏಳ್ಳ ಪರ ಬೇಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ್ಳ ಆನಂದತಾೆಂಡವ, ಸಂಧಾೆ ತಾೆಂಡವ, ಉಮಾತಾೆಂಡವ, ಊಧವ ಿತಾೆಂಡವ, ಕ್ಕಳಿಕ್ಕತಾೆಂಡವ, ತ್ತರ ಪುರತಾೆಂಡವ. ನಾಟ್ೆ ಶಿವನು ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ , ಕಲ್ವು ದೇವಾಲ್ಯದ ನಡುವಿನ ವನೇಶ್ವ ರಿಯ ಕೇೆಂದರ ದಲಿ ನಾಟ್ೆ ಶಿವನಿದುು ಸುತ್ಿ ಲೂ ಅಪಪ ಧಿಕ್ಕಲ್ಕ್ರಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿರುತ್ಿ ದೆ. ಅಲ್ಿ ದೆ, ಪರ ಧಾನ ಮೂತ್ತಿಯ ಗರ್ಿಗುಡಿಯು ಅೆಂತ್ರಾಳದ ಲಾಲ್ಟ್ದಲಿ , ಕಲ್ವು ಕ್ಡೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ಕ್ಕಣಸಿಗುವನು. ಬಾದಾರ್ಮಯ ಗುಹಾೆಂತ್ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮೊದಲ್ನೆಯ ಗುಹೆಯ
ಪರ ವೇಶ್ದ ಬದಯಲಿ ರುವ ನಾಟ್ೆ ಶಿವನು ವಿಶ್ವ ವಿಖಾೆ ತ್ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿರುವನು. ಹದನಾರು ಬಾಹುಗಳನುು ಹೊೆಂದರುವನ ನಾಟ್ೆ ಶಿವನ ಹಸಿ ಗಳ್ಳ ನಾಟ್ೆ ಶಾಸಿ ರದ ಹಲ್ವಾರು ಕ್ರಣಗಳನುು ಬೆಂಬಸಿರುವುದು.
ಜಟಾಮಕುಟ್, ಗಜವಸಿ ಪರ ಮಾಣಬದಧ ವಾದ ನಟ್ನಾಭಂಗಿ ಬಹಳ ಆಕ್ಷ್ಿಕ್ವಾಗಿದೆ. ಆರನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ಬಾದಾರ್ಮ ಚಾಲ್ಲಕ್ೆ ರ ಕ್ಕಲ್ದ ಬಾದಾರ್ಮಯ ನಟ್ರಾಜನು ಅತ್ೆ ೆಂತ್
ಸತ್ವ ಯುತ್ವಾದ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು.
ನಾಟ್ೆ ಶಿವನಲಿ ಮ್ತ್ಿ ೆಂದು ಸಗಸ್ಥದ ಮೂತ್ತಿ ತುಮ್ಕೂರು ಜಲೆಿ ತ್ತಪಟೂರು ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಅರಳ್ಳಗುಪ್ಪಪ ಯ ಕ್ಲೆಿ ೀಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮ್ಧೆ ದ ವನೇಶ್ವ ರಿಯಲಿ ದೆ. ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಶಿವನ ಮೂತ್ತಿಯು ಸಹ ಬಹಳ ಸುೆಂದರವಾಗಿವೆ. ಹಾವೇರಿ ಜಲೆಿ ಅದೇ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಕ್ನವಳಿು ಯಲಿ ನಟ್ರಾಜನು ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ಪರ ಧಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವ ಅಪರೂಪದ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ.
ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಅಷ್ಟ ಬಾಹುಗಳನುು ಹೊೆಂದರುವ ಹಾಗೂ ಅಪಸ್ಥಮ ರ ಪುರುಷ್ನನುು ಮೆಟ್ಟಟ ನಿೆಂತ್ತರುವ ದವೆ ಮೂತ್ತಿಯ ಇಕಾ ಲ್ಗಳಲಿ ಬರ ಹಮ ಮ್ತುಿ ವಿಷ್ಣಣ ವಿನ ಸಣಣ ಮೂತ್ತಿಗಳಿವೆ. ದೇವನ ಎಡಬದಯಲಿ ಆತ್ನ ಪತ್ತು ಉಮೆಯ ಶಿಲ್ಪ ವಿದುು ನಟ್ರಾಜನನುು ವಿಸಮ ಯದೆಂದ ನೊೀಡುತ್ತಿ ರುವಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ನವಳಿು ಯ ನಟ್ರಾಜನು ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ರಾಷ್ಟ ರಕೂಟ್ರ ಕ್ಕಲ್ದ ನಿರ್ಮಿತ್ತ, ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕು ಆವನಿಯ ರಾಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಪರಶಿವನು ಎಡಗಾಲ್ನುು ಲಂಬವಾಗಿ, ಮೇಲ್ಕಾ ಎತ್ತಿ ರುವ ಅಪರೂಪದ ಊಧವ ಿ ತಾೆಂಡವಮೂತ್ತಿಯಿದೆ.
5. ಗಿರಿಜಾ ಕಲಾಾ ಣಮೂರ್ತಿ
ಪರಮೇಶ್ವ ರನು ತ್ನು ಪತ್ತು ಗಿರಿಜೆಯನುು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಿ ರುವ ದೃಶ್ೆ ರೂಪವೇ ಗಿರಿಜಾಕ್ಲಾೆ ಣಮೂತ್ತಿ. ಹಿಮ್ವಂತ್ನ ಪುತ್ತರ ಗಿರಿಜೆಯನುು ಶಿವನು ಪಾಣಿಗರ ಹಣವಾಗುತ್ತಿ ರುವ ಮೂತ್ತಿಯು ನಂಜನಗೂಡಿನ
ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದೊರೆಯುತ್ಿ ದೆ. ಬರ ಹಮ ನ ಪೌರೀಹಿತ್ೆ ದಲಿ ಗಿರಿಜೆಯ ಅಣಣ ನಾದ ನಾರಾಯಣನು ಪತ್ತು ಸಹಿತ್ವಿದುು , ಗಿರಿಜೆಯನುು ಶಿವನಿಗೆ ಧಾರೆಯರೆದುಕಡುತ್ತಿ ರುವ ದೃಶ್ೆ ಹಾಗೂ ಪಾವಿತ್ತಯು ಮಾತಾಪಿತೃಗಳಾದ ಹಿಮ್ವಂತ್ ದಂಪತ್ತಗಳ್ಳ ಸ್ಥಕಿಾ ಯಾಗಿರುವಂತೆ ದೃಶ್ೆ ರೂಪದಲಿ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
6. ಭಿಕ್ಷಾ ಟಣಾಮೂರ್ತಿ
ಮೆಮ ಸುಮೇರು ಪವಿತ್ದ ಸಭೆಯು ಬರ ಹಮ ನ ಅಧೆ ಕ್ಷ್ತೆಯಲಿ ನಡೆದಾಗ ಬರ ಹಮ ನು ಪರಶಿವನನುು ನಿೆಂದಸುವನು. ಆಗ ಕರ ೀಧಗೊೆಂಡ ಶಿವನು ಉಗರ ರೂಪದೆಂದ ಭೈರವನನುು ಸೃಷ್ಟಟ ಸಿದನು. ಶಿವನ ಆಜೆೆ ಯ ಪರ ಕ್ಕರ ಭೈರವನು ಬರ ಹಮ ನ ಐದನೆಯ ತ್ಲೆಯನುು ತೆಗೆಯುವನು. ಬರ ಹಮ ಕ್ಪಾಲ್ವು ಪರಶಿವನ ಎಡಗೈಗೆ ಅೆಂಟ್ಟಕಳ್ಳು ವುದು, ಭೈರವನ ಬರ ಹಮ ಹತಾೆ ದೊೀಷ್ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ, ದೇಶ್ವೆಲಾಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಕ್ಕಶಿಯಲಿ
ವಿಶ್ವ ೀಶ್ವ ರನನುು ಧಾೆ ನಿಸಿದು ರಿೆಂದ ಕೈಗಳಿಗೆ ಅೆಂಟ್ಟದು ಕ್ಪಾಲ್ ಬದುು ಹೊೀಯಿತು. ಅೆಂದನಿೆಂದ
ಕಾ ೀತ್ರ ಪಾಲ್ಕ್ನಾಗಿ ಭೈರವನು ಕ್ಕಶಿಯಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ಭೈರವನಲಿ ಎೆಂಟು ಪರ ಭೇದಗಳಿವೆ. ತ್ಲಾ ಎೆಂಟ್ರಂತೆ ಅರವತ್ಿ ನಾಲ್ಲಾ ಭೈರವರ ಉಪ ಪರ ಭೇದಗಳಿವೆ. ಕ್ನಾಿಟ್ಕ್ದ ಆದಚೆಂಚನಗಿರಿಯು ೆಂದು ಪರ ಮಖ ಭೈರವಕಾ ೀತ್ರ ವಾಗಿದುು , ಅಲಿ ಭೈರವೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಸಮ್ಭಂಗಿಯಲಿ ರುವ ಭೈರವನ ಮೂತ್ತಿಯಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ಜಲೆಿ ತ್ತರುಮ್ಕೂಡಲ್ಲ ನರಸಿೀಪುರ ತಾಲೂಿ ಕು ಮೂಗೂರಿನ ಈಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಕ್ಕಲ್ಭೈರವನ ಪರ ವಳಿಯಲಿ ಎೆಂಟು ಭೈರವರ ಮೂತ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯ ಜಲೆಿ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಮನವಳಿು ಯಲಿ ರುವ ಭೈರವನ ಶಿಲ್ಪ ವು ಕ್ಲಾೆ ಣ ಚಾಲ್ಲಕ್ೆ ರ ಕ್ಕಲ್ದ ಶ್ರ ೀಷ್ಠ ಮ್ಟ್ಟ ದ ಕ್ಲಾಕೃತ್ತಯಾಗಿದೆ.
7. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯವರಪ್ರ ಸಾದ ಮೂರ್ತಕ (ಕಾಲಂತರ್ ಮೂರ್ತಕ)
ಮೃಕಂಡು ಮನಿಯ ಮ್ಗನಾದ ಮಾಕ್ಿೆಂಡೇಯನು ಅಲಾಪ ಯುಷ್ಟಯಾಗಿರುತಾಿ ನೆ. ಅೆಂತ್ೆ ಕ್ಕಲ್ ಸರ್ಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಮಾಕ್ಿೆಂಡೇಯನು ಶಿವಲೆಂಗವನುು ಅಪಿಪ ಶಿವಧಾೆ ನವನುು ಮಾಡುವನು. ಆತ್ನ ಪಾರ ಣವನುು ಸೆಳಯಲ್ಲ ಸವ ತಃ ಯಮ್ಧಮ್ಿರಾಯನೇ ಬರುವನು. ಯಮ್ನು ತ್ನು ಪಾಶ್ವನುು
ಮಾಕ್ಿೆಂಡೇಯನ ಮೇಲೆ ಸೆಳದಾಗ ಕರ ೀಧಗೊೆಂಡ ಪರಶಿವನು ಲೆಂಗದೆಂದ ಉದಭ ವವಾಗಿ ಬಾಲ್ಕ್ನನುು ರಕಿಾ ಸಿ. ಕ್ಕಲಾೆಂತ್ಕ್ನಾಗುತಾಿ ನೆ. ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ಕ್ಕಲಾೆಂತ್ಕ್ಮೂತ್ತಿಗಳ ಶಿಲ್ಪ ಗಳನುು
ನೊೀಡಬಹುದು
8. ಕಾಮಸಂಹಾರಮೂರ್ತಕ
ಸತ್ತೀವಿಯೊೀಗದೆಂದ ನೊೆಂದು ಶಿವನು ಧಾೆ ನಸಾ ನಾಗಿದಾು ಗ ಪಾವಿತ್ತಯನುು ವರಿಸಲ್ಲ ಶಿವನ ತ್ಪೀಭಂಗಪಡಿಸಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ್ಳ ಮ್ನಮ ಥನನುು ಕ್ಳ್ಳಹಿಸಿದರು. ಮ್ನಮ ಥನು ಬಟ್ಟ ಪುಷ್ಪ ಬಾಣದೆಂದ ಕರ ೀಧಗೊೆಂಡ ಪರಶಿವನು ಮೂರನೆಯ ಕ್ಣಿಣ ನಿೆಂದ ಮ್ನಮ ಥನನುು ದಹಿಸುವನು. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಶಿವಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಯ ಸ್ಥಲನಲಿ ಕ್ಕಮ್ಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿಯ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ.
9. ರ್ತರ ಪುರಸಂಹಾರಮೂರ್ತಿ
ತಾರಕ್ಕಸುರನ ಮ್ಕ್ಾ ಳಾದ ತಾರಾಕ್ಷ್, ಕ್ಮ್ಲಾಕ್ಷ್, ವಿದುೆ ನಾಲ ಎೆಂಬ ಮೂವರು ಮೂರು ಪುರಗಳನುು
ಸೃಷ್ಟಟ ಸಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕಡುತಾಿ ರೆ. ದೇವತೆಗಳ್ಳ ಪರಶಿವನನುು ಪಾರ ರ್ಥಿಸಿ ತ್ಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನುು ಪರ ಧಾನಮಾಡಿ, ರ್ಮಯನುು ರಥವನಾು ಗಿಸಿ ನಾಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನುು ನಾಲ್ಲಾ ಕುದುರೆಗಳನಾು ಗಿಸಿ
ಬರ ಹಮ ನನೆು ೀ ಸ್ಥರರ್ಥಯಾಗಿ ವಿಷ್ಣಣ ವನುು ಬಾಣವಾಗಿಸಿ, ಸುಬರ ಹಮ ಣೆ ನ ಸೇನಾಪತ್ೆ ದಲಿ ಪರಶಿವನು ತ್ತರ ಪುರಾಸುರನನುು ಸಂಹರಿಸುತಾಿ ನೆ. ಶಿವನು ತ್ತರ ಪುರಸಂಹಾರಕಾ ರಥದಲಿ ಹೊೀಗುತ್ತಿ ರುವಂತೆ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
10. ಜಲಂಧರಹರಮೂರ್ತಿ
ಜಲಂಧರನೆೆಂಬ ರಕ್ಾ ಸನು ದೇವತೆಗಳನುು ಕ್ಕಡಿಸುತ್ತಿ ದು ನು. ಆತ್ನ ಪತ್ತು ಯೇ ವೃೆಂದ, ಜಲಂಧರನ
ಕರ ೀಧಬುದಧ ಯು ಮೆಮ ಜಗನಾಮ ತೆಯಾದ ಪಾವಿತ್ತಯನುು ತ್ನಗೆ ಸಮ್ಪಿಿಸಲ್ಲ ಕೀರಿತು. ಉಗರ ನಾದ ಶಿವನು ಜಲಂಧರನನುು ಸಂಹರಿಸುತಾಿ ನೆ. ಜಲಂಧರ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಸ್ಥಮಾನೆ ವಾಗಿ ದವ ಜವನುು ಹೊೆಂದದುು , ೆಂದು ಕೈಯಲಿ ಛತ್ತರ ಯನುು ಮ್ತ್ಿ ೆಂದು ಕೈನಲಿ ಕ್ಮಂಡಲ್ವನುು ಧರಿಸಿ ಚಲಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗುತ್ಿ ದೆ.
11. ಬ್ರ ಹಮ ಶಿರಶ್ಛ ೀದನಮೂರ್ತಿ
ಬರ ಹಮ ದೇವನು ಪರಶಿವನನುು ಕ್ಪಾಲ ಎೆಂದು ನಿೆಂದಸುತಾಿ ನೆ. ಕರ ೀಧಗೊೆಂಡ ರುದರ ನು ಬರ ಹಮ ನ ಐದನೆಯ ತ್ಲೆಯನುು ತ್ನು ಎಡಗೈಯ ಹೆಬೆಬ ಟ್ಟಟ ನಿೆಂದ ಚಿವುಟುವನು. ಬರ ಹಮ ಹತಾೆ ದೊೀಷ್ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಶಿವನು ಲೀಕ್ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿ ಕ್ಕಶಿಯಲಿ ಗಂಗೆಯಲಿ ರ್ಮೆಂದು ಬರ ಹಮ ಹತಾೆ ದೊೀಷ್ ನಿವಾರಣೆ
ಮಾಡಿಕಳ್ಳು ತಾಿ ನೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ
ಬರ ಹಮ ಶಿರಶ್ಛ ೀದನಮೂತ್ತಿಯಿದೆ. ಬರ ಹಮ ಕ್ಪಾಲ್ವು ಪರಶಿವನ ಎಡಗೈಯಲಿ ಅೆಂಟ್ಟಕೆಂಡಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
12. ವೀರಭದರ ಮೂರ್ತಿ
ವಿೀರತ್ವ ದ ಸಂಕೇತ್ವಾದ ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಕ್ನು ಡನಾಡಿನಲಿ ಬಹುಜನಪಿರ ಯವಾಗಿದೆ. ತ್ಮ್ಮ ತಂದೆ ದಕ್ಷ್ಪರ ಜಾಪತ್ತಯು ನಡೆಸಿದ ಯಾಗಕಾ ಪಾವಿತ್ತಯು ಆಹಾವ ನ ನಿೀಡದೆ ಇದು ರೂ
ಹೊೀಗುತಾಿ ಳ. ದಕ್ಷ್ನು ಮ್ಗಳನುು ಹಾಗೂ ಅಳಿಯನನುು ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ನಿೆಂದಸುತಾಿ ನೆ. ನೊೆಂದ
ದೇವಿಯು ಅಗಿು ಗಾಹುತ್ತಯಾಗುವಳ್ಳ. ಕುಪಿತ್ನಾದ ಪರಶಿವನು ತ್ನು ಜಟೆಯಿೆಂದ ವಿೀರರ್ದರ ನನುು ಸೃಷ್ಟಟ ಸಿ ದಕ್ಷ್ನ ಯಾಗ ಸಾ ಳಕಾ ಕ್ಳ್ಳಹಿಸಿದನು. ವಿೀರರ್ದರ ಹಾಗೂ ಅವನ ಸೈನಿಕ್ರು ಯಾಗಶಾಲೆಯನುು ನಾಶ್ಮಾಡಿ ದಕ್ಷ್ನನುು ಸಂಹರಿಸುವರು. ನಂತ್ರ ಶಿವನು ದಕ್ಷ್ನಿಗೆ ಆಡಿನ ತ್ಲೆಯನುು ದಯಪಾಲಸಿದನು. ವಿೀರರ್ದರ ನ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಸ್ಥಮಾನೆ ವಾಗಿ ದವ ಭಂಗಿಯಲಿ ದುು ಕ್ತ್ತಿ , ಡಾಲ್ಲ, ಬಲ್ಲಿ , ಬಾಣ ಹಿಡಿದದುು
ರುೆಂಡಮಾಲೆಯನುು ಧರಿಸಿದುು ಹಣೆಯಲಿ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಣಿಣ ರುತ್ಿ ದೆ. ಬಲ್ಬದಯಲಿ ಅೆಂಜಲಮದೆರ ಯಲಿ ರುವ ದಕ್ಷ್ನ ಮೂತ್ತಿ ಇರುತ್ಿ ದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಜಲೆಿ ಯ ಹಂಪ್ಪಯ ಉದಾು ನವಿೀರರ್ದರ , ಬೆೆಂಗಳೂರು ಜಲೆಿ ನೆಲ್ಮಂಗಲ್ ತಾಲೂಿ ಕಿನ
ನಿಜಗಲಿ ನ ಉದಾು ನವಿೀರರ್ದರ , ಬೆೆಂಗಳೂರು ಜಲೆಿ ಹೊಸಕೀಟೆ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಮಗಬಾಳದ ವಿೀರರ್ದರ ರ ಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಚಿಕ್ಾ ಬಳಾು ಪುರ ಜಲೆಿ ಗೌರಿಬದನೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಹೊಸೂರಿನಲಿ ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿಯ ಬಲ್ಗೈಯಲಿ ಕ್ತ್ತಿ ಯ ಬದಲ್ಲ ಚಂದಾರ ಯುಧವಿದೆ.
13. ಶಂಕರರ್ನರಾಯಣಮೂರ್ತಿ (ಹರಿಹರಮೂರ್ತಿ)
ಹರಿಹರರಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಿ ವೆೆಂದು ಬೆಂಬಸುವ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಹರಿಹರಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ. ಇಲಿ ಹರಿಹರನ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಲಿ ಅಧಿಗ ಹರನ ರೂಪದಲಿ ದು ರೆ, ಉಳಿದ ಅಧಿಗ ಹರಿಯ ರೂಪದಲಿ ರುತ್ಿ ದೆ. ಹರನ ಗದಲಿ ಜಟಾಮಕುಟ್ವಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಕಿರಿೀಟ್ಮಕುಟ್ ಧರಿಸಿರುವನು. ಹರನು ಪರಶು, ಢಮ್ರು
ಅಥವಾ ತ್ತರ ಶೂಲ್ ಹಿಡಿದದು ರೆ, ಹರಿಯು ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಧಾರಿಯಾಗಿರುವನು. ಹರಿಹರರ ಇಕಾ ಲ್ಗಳಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನ ನಂದ ಹಾಗೂ ಹರಿಯ ವಾಹನ ಗರುಡನನುು ತ್ೀರಿಸಿರುವ ಶಿಲ್ಪ ವು ಹಾಸನ ಜಲೆಿ ಅರಸಿೀಕರೆ ತಾಲೂಿ ಕು ಹುಲೆಿ ೀಕರೆಯ ಕೇಶ್ವದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ನೊೀಡಬಹುದು. ಬಾದಾರ್ಮಯ ಗುಹಾೆಂತ್ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಗುಹೆಯಲಿ ರುವ ಹರಿಹರನ ಶಿಲ್ಪ ವು ಆರನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರಿರುವ ಪಾರ ಚಿೀನ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೂತ್ತಿಯಲಿ ಹರಿಹರನನುು ಅದುಭ ತ್ವಾಗಿ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ. ಹರನು
ಸಪಿಕುೆಂಡಲ್ವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಮ್ಕ್ರಕುೆಂಡಲ್ವನುು ಧರಿಸಿರುವನು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುಧಗಳ್ಳ ಸಹ ಹರನಲಿ ಸಪಿವು ಸುತುಿ ವರಿದರುವ ಪರಶುವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಶಂಖುವನುು ಹಿಡಿದರುವನು.
14. ಅಧಿರ್ನರಿೀಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
ಸೃಷ್ಟಟ ಕ್ತ್ಿನಾದ ಬರ ಹಮ ನು ಸೃಷ್ಟಟ ಕಿರ ಯಯನುು ಸಮ್ಪಿಕ್ವಾಗಿ ನಿಯಿಸಲ್ಲ ಸ್ಥಧೆ ವಾಗಲಲ್ಿ ವಾಗಿ ಶಿವನನುು ಪಾರ್ಥಿಸುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನ ರೂಪದಲಿ ಪರ ತ್ೆ ಕ್ಷ್ವಾಗಿ ರ್ಮಥುನ ಸೃಷ್ಟಟ ಗೆ ನಾೆಂದ ಹಾಡುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರರಲಿ ಅಧಿಗ ಶಿವನ ಪತ್ತು ಪಾವಿತ್ತಯಿದು ರೆ ಉಳಿದ ಗ
ಪರಶಿವನಿರುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನ ಶಿಲ್ಪ ದಲಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಮ್ನೊೀಹರ ಮೂತ್ತಿ ಬಾಗಲ್ಕೀಟೆ ಜಲೆಿ ಯ ಬಾದಾರ್ಮ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಮಾಕೂಟ್ದ ಶಿವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ದೆ. ಮೂತ್ತಿಯ ಬಲ್ಗವು ಶಿವನ ರೂಪದಲಿ ದು ರೆ, ಎಡಗ ದೇವಿಯ ರೂಪದಲಿ ದೆ. ಪುರುಷ್ ಲ್ಕ್ಷ್ಣವನುು ೆಂದೇ ಶಿಲ್ಪ ದಲಿ ಸಗಸ್ಥಗಿ ಶಿಲಪ ಯು ಚಿತ್ತರ ಸಿರುವನು. ಶಿವನು ಕ್ಪಾಲ್ಸಹಿತ್ ಜಟಾಮಕುಟ್ವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಶಿವೆಯು ಸಿೆಂಬೆಯಂತೆ ಜಡೆಯನುು ಧರಿಸಿರುವಳ್ಳ. ಶಿವನ ಗದ ವಸಿ ರವು ಮಂಡಿವರೆಗೂ ಇದು ರೆ, ದೇವಿಯು ಪೂಣಿವಾಗಿ
ಧರಿಸಿರುವ ಪರಿ ನೊೀಡುಗರನುು ಮೂಕ್ವಾಗಿಸುತ್ಿ ದೆ. ಮ್ಹಾಕೂಟ್ದ ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನನುು ಕ್ಡೆದ ಶಿಲಪ ಯನುು ಎಷ್ಣಟ ಸಮ ರಿಸಿದರೂ ಕ್ಡಿಮೆಯ.
15. ಕಿರಾತರ್ಜಿನಮೂರ್ತಿ (ಪಾಶುಪತಪರ ದಾನಮೂರ್ತಿ)
ಪಾೆಂಡವರಲಿ ಮ್ಧೆ ಮ್ ಪಾೆಂಡವನಾದ ಅರ್ಜಿನನು ಹಿಮಾಲ್ಯದಲಿ ಪರಶಿವನನುು ಕುರಿತು
ತ್ಪಸಸ ನಾು ಚರಿಸುವನು. ಪರಶಿವನು ಅರ್ಜಿನನನುು ಪರಿೀಕಿಾ ಸಲ್ಲ ಕಿರಾತ್ನ ವೇಷ್ಧಾರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಜಿನನ ಮೆಂದೆ ಬರುವನು. ಅರ್ಜಿನನು ತ್ನು ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲ್ಲ ಹಂದಯ ರೂಪದಲಿ ಬಂದದು . ರಕ್ಾ ಸನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಪರ ಯೊೀಗ ಮಾಡುವನು. ಆದರೆ ಅದು ಲ್ಕ್ಕರಿಯಾಗುವುದಲ್ಿ . ಆದರೆ, ಆ ವೇಳ ಕಿರಾತ್ಕ್ನು ಬಟ್ಟ ಬಾಣವು ಹಂದಯನುು ಸಂಹರಿಸುವುದು. ಆಗ ಅರ್ಜಿನನಿಗೆ ಬ೦ದರುವನು ಪರಶಿವನೆೆಂದು ಅರಿವಾಗಿ ಪಾರ್ಥಿಸಿ ಶಿವನಿೆಂದ ಪಾಶುಪತಾಸಿ ರವನುು ಪಡೆಯುವನು, ಅರ್ಜಿನನಿಗೆ ಪಾಶುಪತಾಸಿ ರವನುು ನಿೀಡುವ ಮೂತ್ತಿಯು ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದೊರೆಯುತ್ಿ ದೆ.
16. ಕಂಕ್ಷಳಮೂರ್ತಿ
ಬರ ಹಮ ಹತಾೆ ದೊೀಷ್ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪರಶಿವನು ವಿಷ್ಣಣ ವಿನೊಡನೆ ಚಚಿಿಸಲ್ಲ ವೈಕುೆಂಠಕಾ ಆಗರ್ಮಸುವ, ಶಿವನನುು ವೈಕುೆಂಠದ ದಾವ ರದ ಬಳಿ ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನು ತ್ಡೆಯುವನು. ಕರ ೀಧಿತ್ನಾದ ಪರಶಿವನು
ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನನುು ಸಂಹರಿಸಿ ತ್ನು ಹೆಗಲ್ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ಕೆಂಡು ಹೊರಡುವನು. ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನು ದಂಡದ ರೂಪದಲಿ ಶಿವನ ಹೆಗಲ್ ಮೇಲೆ ತ್ನು ಎರಡು ಕೈಗಳಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ
ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗುವುದು. ಭೈರವನ ಶಿಲ್ಪ ಕೂಾ ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಗೂ ಬಹುತೇಕ್ ಹೊೀಲಕಯಿದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಗೊೀಡೆಯ ಮೇಲನ ದೇವಕೀಷ್ಠ ದಲಿ ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಯಿದೆ
17. ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರ ಮೂರ್ತಿ
18. ಸೀಮೇಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
19. ವನ ೀಶಾನುಗರ ಹಮೂರ್ತಿ
ಶಿವರ್ಕ್ಿ ನಾದ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರನಿಗೆ ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಮೂತ್ತಿ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರ ಅನುಗರ ಹ ಮೂತ್ತಿಯಾಗುತ್ಿ ದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಪುತ್ರ ರಾದ ಗಣಪತ್ತ ಹಾಗೂ ಸುಬರ ಹಮ ಣೆ ರನುು ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ದೊರೆಯುತ್ಿ ದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಪರ ಸುಿ ತ್ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಕ್ಕಣಸಿಗುವವು.
20. ವಷಕಂಠಮೂರ್ತಿ
ಅಮೃತ್ವನುು ಪಡೆಯಲ್ಲ ದೇವದಾನವರು ಸಮದರ ವನುು ಮಂದಾರ ಪವಿತ್ವನೆು ೀ ಕ್ಡೆಗೊೀಲಾಗಿ ಮಾಡಿಕೆಂಡು ಕ್ಡೆಯುವಾಗ ಉತ್ಪ ತ್ತಿ ಯಾದ ವಿಷ್ವನುು ಶಿವನು ಕುಡಿಯುವನು. ಆಗ ಶಿವನ ಪತ್ತು ಉಮೆಯು ವಿಷ್ವು ದೇಹದೊಳಗೆ ಇಳಿಯದಂತೆ ಶಿವನ ಕ್ತ್ತಿ ನಲಿ ಯೇ ತ್ಡೆಯುವಳ್ಳ. ಆದು ರಿೆಂದ ಪರಶಿವನು ನಿೀಲ್ಕಂಠ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಕಂಠನೆೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುವನು. ಕುಡಿದ ವಿಷ್ವು ದೇಹದ ಳಗೆ ಸೇರದಂತೆ ಶಿವೆಯು ತ್ಡೆಯುವ ಮೂತ್ತಿಯು ನಂಜನಗೂಡು ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಯ ಸ್ಥಲನಲಿ ದೆ . ಹಾಗೂ ಶಿರ ೀಕಾ ೀತ್ರ ಧಮ್ಿಸಾ ಳದಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಡೆಯಿೆಂದ ಸಂಗರ ಹಿಸಿರುವ ರಥಗಳೆಂದರಲಿ ವಿಷ್ಕಂಠಮೂತ್ತಿಯ ಸುೆಂದರ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ.
21. ಚಕರ ದಾನಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ವಷ್ಣು ವಾನುಗರ ಹಮೂರ್ತಿ
ಶಿರ ೀಮ್ಹಾವಿಷ್ಣಣ ವು ಅಸುರರನುು ಸಂಹರಿಸಲ್ಲ ಚಕ್ರ ವನುು ಪಡೆಯಲ್ಲ ಶಿವನನುು ಕುರಿತು ಸ್ಥವಿರ ಕ್ಮ್ಲ್ಗಳಿೆಂದ ಅಚಿಿಸುವನು. ಶಿವನು ವಿಷ್ಣಣ ವನುು ಪರಿೀಕಿಾ ಸಲ್ಲ ೆಂದು ಕ್ಮ್ಲ್ವನುು ಮಾಯ ಮಾಡುವನು. ಆಗ ವಿಷ್ಣಣ ವು ತ್ನು ೆಂದು ಕ್ಣಣ ನೆು ೀ ಶಿವನಿಗೆ ಅಪಿಿಸುವನು. ಕ್ಮ್ಲ್ನಯನನಾದ
ವಿಷ್ಣಣ ವಿನ ರ್ಕಿಿ ಗೆ ಮೆಚಿಾ ಶಿವನು ಚಕ್ರ ವನುು ಪರ ದಾನ ಮಾಡಿ ಚಕ್ರ ದಾನಮೂತ್ತಿಯಾದನು. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಶಿವನ ಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ಚಕ್ರ ದಾನ ಮೂತ್ತಿಯೂ ಇದೆ.
22. ಏಕಪಾದಮೂರ್ತಿ
ಸೃಷ್ಟಟ ಕ್ತ್ಿನಾದ ಬರ ಹಮ ದೇವ ಸಿಾ ತ್ತಕ್ತ್ಿನಾದ ವಿಷ್ಣಣ ದೇವ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಕ್ತ್ಿನಾದ ಶಿವದೇವರು ಐಕ್ೆ ರಾಗಿ ಏಕ್ಪಾದದಲಿ ನಿೆಂತ್ತರುವ ಮೂತ್ತಿಯೇ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿ, ಇಲಿ ಬರ ಹಮ , ವಿಷ್ಣಣ ಗಳ್ಳ ಶಿವನ
ಇಕಾ ಲ್ಗಳಿೆಂದ ಮೂಡಿಬಂದಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗುವುದು. ಶ್ಕಿಿ ಶಾಲಯಾದ ಪರಶಿವನು ಇಡಿೀ ಬರ ಹಾಮ ೆಂಡವನುು ಏಕ್ಪಾದದಲಿ ಹಿಡಿದರುವಂತೆ ಬೆಂಬಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ಹಾಗೂ
ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿಯನುು ನೊೀಡಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಕುರುಡುಮ್ಲೆ ಗಾರ ಮ್ದಲಿ ರುವ ಸೀಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮಖಮಂಟ್ಪದ ಸಿ ೆಂರ್ದಲಿ ಯೂ ಪರಶಿವನ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿಯಿದೆ.
23. ಸುಖಾಸೀನಮೂರ್ತಕ
ಪರಶಿವನು ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಆರಾಮ್ವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೆಂಡಿರುವ ಪರಿಯೇ ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿ.
ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿಯೂ ನಂಜನಗೂಡು ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ಕ್ಕಣಸಿಗುತ್ಿ ದೆ.
24. ದಕಿಾ ಣಾಮೂರ್ತಿ
ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಶಿವದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ೆಂದು ವಿಶೇಷ್ವಾದ ಪಾರ ಧಾನೆ ತೆಯಿೆಂದ ಅಚಿಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಮೂತ್ತಿ, ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ. ಶಿವದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದಕಿಾ ಣ ದಕಿಾ ನಲಿ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯನುು
ಸ್ಥಾ ಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ್ವಿದೆ. ಸೀಮ್ಕ್ಕಸುರನೆೆಂಬ ರಕ್ಾ ಸನು ನಾಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನುು ಕ್ದುು
ಸಮದರ ದಲಿ ಅವಿತುಕೆಂಡಿದು ನಂತೆ. ವಿಷ್ಣಣ ವು ಮ್ತಾಸ ೆ ವತಾರವನುು ತಾಳಿ ವೇದಗಳನುು ಬಾಲ್ಕ್ರ ರೂಪದಲಿ ಪರಿವತ್ತಿಸಿ, ಸಮದರ ದೆಂದ ಮೇಲೆ ತ್ರುವಾಗ ತ್ಡೆಯೊಡುು ವ ರಕ್ಾ ಸನನುು ವಿಷ್ಣಣ ವಿನ
ಕೀರಿಕಯಂತೆ ಶಿವನು ರಕ್ಾ ಸನನುು ತ್ನು ಕ್ಕಲ್ತುದಯಲಿ ಹಿಡಿದಟುಟ ಕೆಂಡನಂತೆ. ನಾಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಾದ ಸನಕ್, ಸನಂದನ, ಸನತುಾ ಮಾರ, ಸನತ್ಸ ಜಾತ್ರು ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಶಿಷ್ೆ ತ್ವ ವನುು ಸಿವ ೀಕ್ರಿಸಿದರು.
ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಉನು ತ್ ಶಿಕ್ಷ್ಣಕಾ ಅದರಲೂಿ ತಾೆಂತ್ತರ ಕ್ ಶಿಕ್ಷ್ಣಕಾ ಸಹಕ್ಕರಿ ಎೆಂಬ ನಂಬಕ ಇದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಜಲೆಿ ಅದೇ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಅಕೇಿಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹಿೆಂಬದಯಲಿ
ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಮೂತ್ತಿಯು ಗಾರ ನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಲಿ ಮಾಡಿದು ರೂ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸತ್ವ ಪೂಣಿವಾಗಿದೆ. ವಟ್ವೃಕ್ಷ್ದ ಕಳಗೆ ವಿೀರಾಸನದಲಿ ಕುಳಿತ್ತರುವ ದೇವನ ಬಲ್ಗೈ
ಚಿನುಮ ದೆರ ಯಲಿ ದೆ. ಹೊಯಸ ಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಲಿ ಯೇ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸುೆಂದರವಾದ ಮೂತ್ತಿಯು ನೊೀಡಬೇಕ, ಬನಿು , ಚಿಕ್ಾ ಮ್ಗಳೂರು ಜಲೆಿ ಕ್ಡೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಯಳು ೆಂಬಳಸೆ ಎೆಂಬ
ಗಾರ ಮ್ಕಾ . ಯಳು ೆಂಬಳಸೆಯಲಿ ರುವ ಹೊಯಸ ಳರ ಕ್ಕಲ್ದ ಕೇಶ್ವ ದೇವಾಲ್ಯದ ನವರಂಗದಲಿ ರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸುೆಂದರ ಕ್ಲಾಕೃತ್ತ, ಎತ್ಿ ರವಾದ ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ್ತರುವ
ಪರ ಸನು ವದನನಾಗಿದುು , ಕ್ಲ ೀಶ್ವಜಿತ್ನಾಗಿ ಕ್ಕೆಂತ್ತಯುತ್ನಾಗಿರುತಾಿ ನೆ. ದಕಿಾ ಣಾ ಮೂತ್ತಿಯು ಜಾೆ ನದ ಸಂಕೇತ್. ಅಜಾೆ ನವನುು ನಾಶ್ಪಡಿಸುವವನೆ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ.ಯಳು ೆಂಬಳಸೆ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಬಲ್ಗೈ ಚಿನುಮ ದೆರ ಯಲಿ ದುು ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸಗಸ್ಥಗಿದೆ.
25. ಮಹಾಲಾಂಗೀದು ವಮೂರ್ತಿ
ಮೆಮ ಬರ ಹಮ ಮ್ತುಿ ವಿಷ್ಣಣ ಗಳಿಗೆ ಶಿವನಿಗೆ ಆದ-ಅೆಂತ್ೆ ತ್ತಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲ್ವಾಗುತ್ಿ ದೆ. ಬರ ಹಮ ನು ಹಂಸದ ರೂಪ ತಾಳಿ ಆಕ್ಕಶ್ದ ಕ್ಡೆ ಹಾರಿದ ಶಿವನ ಅದಯನುು ಹುಡುಕ್ಲ್ಲ ಪರ ಯತ್ತು ಸುವ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣಣ ವು ವರಾಹ ರೂಪದಲಿ ರ್ಮಯನುು ಕರೆದು ಶಿವನ ಪಾದವನುು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಲ ಹೊೀಗಿ ವಿಲ್ರಾದರು. ಆಗ ಪರಶಿವನು ಲೆಂಗದೆಂದ ಡೆದು ಅವರಿಬಬ ರಿಗೂ ದಶ್ಿನ ನಿೀಡಿದನೆೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ್ ಕ್ಥೆಯಿದೆ.
ಬಾಗಲ್ಕೀಟೆ ಜಲೆಿ ಬಾದಾರ್ಮ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಪಟ್ಟ ದಕ್ಲಿ ನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಏಳನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ಲೆಂಗೊೀದಭ ವ ಮೂತ್ತಿಯ ಸಗಸ್ಥದ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ. ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕು ಕುರುಡುಮ್ಲೈನಲಿ ರುವ ಸೀಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮಖಮಂಟ್ಪದ
ಸಿ ೆಂರ್ದಲಿ ಲೆಂಗೊೀದಭ ವಮೂತ್ತಿಯನುು ಬಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರ ಹಮ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣಣ ಶಿವನ ಮೂಲ್ವನುು ಹುಡುಕ್ಲ್ಲ ಪರ ಯತ್ತು ಸುತ್ತಿ ರುವಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಜಾಸುರಸಂಹಾರಮೂರ್ತಕ
ಮ್ಹಿಷಾಸುರನ ಮ್ಗನಾದ ಗಜಾಸುರನು ತ್ನು ತಂದೆಯ ಮ್ರಣದ ಸೇಡು ತ್ತೀರಿಸಿಕಳು ಲ್ಲ ಬರ ಹಮ ನನುು ಕುರಿತು. ೀರ ತ್ಪಸಸ ನುು ಮಾಡಿ ಯಾರಿೆಂದಲೂ ಮ್ರಣ ಬಾರದಂತೆ ವರವನುು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳಲಿ ಪಿೀಡಿಸಿದು ನು. ದೇವತೆಗಳ್ಳ ಕ್ಕಶಿಯಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಿಶ್ವ ೀಶ್ವ ರನನುು ಧಾೆ ನಿಸಿ, ಗಜಾಸುರನಿೆಂದ
ರಕಿಾ ಸಬೇಕೆಂದು ಕೀರಿದರು. ಪರಶಿವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ೀರ ಯುದಧ ವಾಯಿತು. ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ತ್ನು ತ್ಪಿಪ ನ ಅರಿವಾಗಿ ತ್ನು ನುು ಸಂಹರಿಸಲ್ಲ ಕೀರಿ ಅವನ ಇಚ್ಛಛ ಯಂತೆ ಪರಶಿವನು ಗಜಾಸುರನ ಚಮ್ಿವನುು ಧರಿಸಿ ಗಜಚಮಾಿೆಂಬರನಾದನು. ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಯ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕು ಆವನಿಯಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ. ಆನೆಯ ತ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ೆಂದು ಪಾದವನುು ಇಟುಟ ಕೆಂಡು ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಪರಶಿವನು
ತ್ತರ ನೇತ್ರ ನಾಗಿದುು , ಜಟೆಯ ಶಿರದ ಸುತ್ಿ ಲೂ ಹರಡಿದೆ. ಶಿವಮೊಗಗ ಜಲೆಿ ಶಿಕ್ಕರಿಪುರ ತಾಲೂಿ ಕು ಶಿರಾಳಕಪಪ ಸರ್ಮೀಪದಲಿ ರುವ ತ್ತರ ಪುರಾೆಂತ್ಕೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಅೆಂತ್ರಾಳದ ಬಾಗಿಲ್ವಾಡದಲಿ ರುವ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಮೂತ್ತಿ ಬಹಳ ಸುೆಂದರವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯನುು ಸಿೀಳಿ ಅದರಲಿ ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ದೇವನು ದಶ್ಜಗಳನುು ಹೊೆಂದದುು , ಹಲ್ವಾರು ಆಯುಧಗಳನುು ಹಿಡಿದರುವನು. ಹಾಸನ ಜಲೆಿ ಬೇಲೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಹಳೇಬೀಡಿನಲಿ ರುವ ವಿಶ್ವ ಪರ ಸಿದಧ ಹೊಯಸ ಳೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ
ಹಾಗೂ ಬೇಲೂರಿನ ಚನು ಕೇಶ್ವ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಯೂ ಸುೆಂದರವಾದ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಮೂತ್ತಿಗಳಿವೆ.