Historical considerations related to the death of Krishna Devaraya

ಕೃಷ್ಣ(ದೇವ)ರಾಯನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳ

ದಕ್ಷಿ ಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕ್ಷೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಪ್ರ ಸಿದಧ. ಈತನ ಮಗ ತಿರುಮಲರಾಯ. ಈತನು ಕೇವಲ ಆರು ವಷ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ಟ್ಟಾ ಭಿಷ್ಕ್ತ ನಾಗಿ ಅಲಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೇ ಮರಣಿಸಿದನು. ಈತನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳು ಅಲಪ ಪ್ರ ಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಾ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಲ್‌ ರೈಸ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಎಫಿಗರ ಫಿಯ ಕ್ನಾಷಟ್ಟಕಾ ೯ನೇ ಸಂಪುಟದ ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲಿ ಕ್ಷನ ೮೨ನೇ ಸಂಖ್ಯೆ ಯ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಯ ಶಾಸನವು ಬಹಳ ಪ್ರ ಮುಖವಾದ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ.

ಶಾಸನ೧ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೆ.

೧. ಸವ ಸಿತ ಶ್ರ ೀವಿಜಯಾಭ್ಯೆ ದಯ ಶಾ

೨. ಲ್ಲವಾಹನ ಶಕ್ವಷ್ಷ೧೪೪೬ನೆಯ

೩. ತಾರಣಸಂವತಸ ರದ ಮಾಗಷಸಿರ ಶುದಧ ೨ಶನಿ

೪. ಸವ ಸಿತ ಶ್ರ ೀಮನಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ ರಾಜ ಪ್

೫. ರಮೇಶವ ರ ಶ್ರ ೀವಿೀರಭ್ಯಜಬಲ ಪ್ರ ತಾಪ್ ಗಜಪ್ತಿ ಅ

೬. ಶವ ಪ್ತಿವಿಬಾಡ ಶ್ರ ೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಮಹಾರಾಯ ಉ

೭. ದರಾಬಿಿ ಚಂದರ ಶ್ರ ೀತಿರುಮಲದೇವಮಹಾರಾಯ

೮. ರ ಕಾಲದಲು ಶ್ರ ೀಮನಮ ಹಾಸೇನಾಸಾಳುವ ಚತುಸ

೯. ಸಮುದ್ರರ ದಿೀಶವ ರ ತಿಿಂಮಂಣದಣ್ಣಣ ಯಕ್ೆ ರ ದೇಶ

೧೦. ದಲು ಸವ ಸಿತ ಶ್ರ ೀಅಭಿನವಕಾಿಂಚೀ ಸಮಾ ಕ್ಲುಉರ

೧೧. ವರದರಾಜದೇವರ ಉತತಮ ಸಂದಿದದೆ ಿಂನದವಸರಕ್ಕ

೧೨. ಶ್ರ ೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಮಹಾರಾಯರಗೆ ಗಂಗೀದಕ್ಸೇವಿತರಪ್ಪ

೧೩. .ಯಕೀನಪ್ನಾಯಕ್ರು ತಿರುಮಲದೇವಮಹಾರಾಯ

೧೪. ರಗೂ ತಿಿಂಮಣಣ ಡಣಯಕ್ರಗೂ ಧಮಷವಾಗಬೇಕುಯಿಂದು

೧೫. ಮಾರಯನಹಳ್ಳಿ ಗೆ ಪ್ರ ತಿನಾಮದಣಯಪುರವನೂ ಕೀನ

೧೬. ಪ್ನಾಯಕ್ರು ವರದರಾಜದೇವರಗೆ ಸಮರ್ಪ್ಪ ಷಸಿದರು ತಾಉ

೧೭. ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಅಚಂದ್ರರಕ್ಷಸಾಾಯಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇ

೧೮. ಕ್ಕಿಂದು ಮಡಿದ ಸೇವೆ ಅವನಾದರು ಕಂಟಕುರಾ

೧೯. ದವರು ಗೀಉ ಬರ ಮಣನು ತಂಮ ತಂದೆಯ ವಾರಣಿ

೨೦. ಸಿಯಲ್ಲ ಕಿಂದ ಪಾಪ್ದಲ್ಲ ಹೀಹರು ಅರುಪ್ಲದು

ಶಾಸನದ ಕಾಲವು 27-11-1524 C.E ಗೆ ಸೇರದುಿ ಈ ಶಾಸನವನುು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ದಂಣ್ಣಣಯಕ್ನಾದ ತಿಮಮ ಣಣ ನ ಅಧಿಕಾರಯಾದ ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಮಗನಾದ ತಿರುಮಲಮಹಾರಾಯರಗೆ ಮತುತ ತಿಿಂಮಮ ಣಣ ದಂಣ್ಣಯಕ್ರಗೆ ಧಮಷವಾಗಲಿಂದು ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಗೆ ದಣಯಪುರವೆಿಂದು ನಾಮಕ್ರಣಮಾಡಿ ಕಂಚಗೆ ಸಮನಾದ ಕ್ಲ್ಲಿ ರನ ವರದರಾಜಸಾವ ಮಿಯ ದದೆ ನು ದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ದ್ರನ ನಿೀಡಿದ ವಿವರವಿದೆ. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬರುವ “ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯರಗೆ ಗಂಗೀದಕ್ ಸೇವಿತರಪ್ಪ” ಎಿಂಬ ಪ್ದವು ಬಹಳ ಮುಖೆ ವಾಗಿದೆ. ಏಕ್ಕಿಂದರೆ ಈ ಪ್ದವನುು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅರ್ಥಷಸಿದ ವೇದಮುವೆಿಂಕ್ಟರಾಯಾಶಾಸಿತ ಿ, ಲಕ್ಷ್ಮ ಣ್‌ರಾವ್, ಶ್ರ ೀನಿವಾಸ ರತಿತ ಇನೂು ಮುಿಂತಾದವರು ಶಾಸನದ ಕಾಲವಾದ ಕ್ಷರ.ಶ 1524 C.E ರ ತಾರಣ ಸಂವತಸ ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂದು ತಮಮ ಅಭಿಪಾರ ಯವನುು ವೆ ಕ್ತ ಪ್ಡಿಸಿದ್ರಿ ರೆ. ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂಬ ಅಭಿಪಾರ ಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಈ ಕ್ಕಳಕಂಡ ಅಿಂಶಗಳು ಅವರಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ.

1. ವೇದಮುವೆಿಂಕ್ಟರಾಯಾಶಾಸಿತ ಿಗಳು ತಮಮ ಆಮುಕ್ತ ಮಾಲೆ ದ ವಾೆ ಖ್ಯೆ ನದಲ್ಲಿ ಉದ್ರಹರಸುತಾತ ತೆಲುಗಿನ ಚಾಟುಪ್ದೆ ಮಾದರಯ ಅಲಿ ಸಾನಿಪೆದಿ ನನದು ಎನು ಲಾದ ಒಿಂದು ಪ್ದೆ ವನುು೨ ನಿೀಡುತಾತ ರೆ. ಬೀರನ ಯಾಚಕ್ ಪ್ರತತಿ ಭೂರ ವಿಪ್ದಿ ಶನಿಂದು ಚಂಡಗಾ ನಾರಯ ಶಾಲ್ಲವಾಹನ ಶಕಾಬಿ ಯು ಲದಿರ ಯುಗಾಬಿಿಸೀಮುಲಂ ದ್ರರಣ ವತಸ ರಂಬು ಸನಿದ್ರಘ ದಿನಂಬುನ ಜೇಷ್ಠ ಶುದಧ ಷ್ ಷ್ಠಠ ರವಿವಾಸರಂಬುನ ನೃಸಿಿಂಹುನಿ ಕೃಷ್ಣಣ ಡು ಚೇರೆ ಸವ ಗಷಮುನ್‌ ದ್ರವ ರಕ್ನುನು ಕೃಷ್ಣಣ ಡವತಾರ ಸಮಾಪ್ತ ಮುನಿಂದು ಕೈವಡಿನ್‌ ಈ ಚಾಟುಪ್ದೆವು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು ತಾರಣ ಸಂವತಸ ರದ ಜೇಷ್ಠ ಶುದಧ 6 ಎಿಂದರೆ 8-5-1524 C.E ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದನು ಎನುು ತತ ದೆ.
2. ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರು ತಮಮ ವಾೆಸಾವಳ್ಳ೩ಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನವನುು ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಷಸಿದ್ರಿ ರೆ. ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯರಗೆ ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ ಗಂಗೀದಕ್ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿಸಿದನು ಎಿಂದು ಹೇಳುತಾತ ರೆ. ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರ ದ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮರಣ್ಣವಸ್ಥಾ ಯಲ್ಲಿ ರುವ ವೆ ಕ್ಷತ ಯ ಬಾಯಿಗೆ ಗಂಗೀದಕ್ವನುು ಹಾಕುವ ಪ್ದಧ ತಿ ಇದೆ. ಆದಿ ರಿಂದ ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಕನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ಸೇವೆಮಾಡಿ ಧನೆ ನಾದನೆಿಂದು ಹೇಳುತಾತ ರೆ.
3. ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯನ ಅಧಿಕಾರಯಾದ ಕೀನಪ್ಪ ನು ಗಂಗಾತಿೀರ್ಷವನುು ರಾಯನಿಗೆ ತಂದುಕಟುಾ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡುವ ತಿೀರ್ಷವು ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ವಿತರ ವಾದ ಧಾಮಿಷಕ್ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರಯು ಕನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯಿಿಂದ ಪ್ವಿತರ ವಾದ ಜಲವನುು ತಂದು ಕುಡಿಸಿದ ಎಿಂಬುದ್ರಗಿ ಶ್ರ ೀನಿವಾಸ ರತಿತ ಯವರು ಅಭಿಪಾರ ಯಪ್ಡುತಾತ ರೆ೪ .

ಈ ಮೇಲ್ಲನ ಹೇಳ್ಳಕ್ಕಗಳನುು ವೆ ಕ್ತ ಪ್ಡಿಸಿರುವ ವಿದ್ರವ ಿಂಸರುಗಳ್ಳಗೆ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು 1524C.E ಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಕ್ಕಳಗಿನ ಅಿಂಶಗಳು ಪೂರಕ್ವಾಗಿದೆ. ಕಾವಲ್ಲ ವೆಿಂಕ್ಟರಾಮಸಾವ ಮಿ ಬರೆದಿರುವ ಡೆಕ್ೆ ನ್‌ ಪೊಯಟ್ಸಸ ನಲ್ಲಿ೫ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು ಶಾಲ್ಲವಾಹನ ಶಕ್ 1446 ಅಿಂದರೆ 1524 C.E ಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂದು ಹೇಳುತಾತ ರೆ.

ನೇಲಟೂರು ವೆಿಂಕ್ಟರಮಣಯೆ ನವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಸಾ ಳ್ಳೀಯ ದ್ರಖಲಗಳಲ್ಲಿ ೬ ಕ್ಷರ.ಶ 1524 ರಿಂದ ಕ್ಷರ.ಶ 1526 C.E ರ ಕಾಲಘಟಾ ದ ನಡುವೆ ತಿರುಮಲರಾಯ, ಅಚ್ಯೆ ತರಾಯ, ರಾಮರಾಜಯೆ ರ ಚಕ್ರ ವತಿಷ ಲಾಿಂಛನಗಳನುು ಧರಸಿದ ಅನೇಕ್ ಸವ ತಂತರ ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಮರಣವು ಸಂರ್ವಿಸಿರಬಹುದೆಿಂದು ಊಹಸುತಾತ ರೆ.

1. . ಅನಂತಪುರ ಜಿಲಿ ಯ ಶ.ಕ್ 1418ರ ರೊದಿ ಹೀಬಳ್ಳಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ೭ ಶ.ಕ್ 1446ರ ತಾರಣ ಸಂವತಸ ರ ಜೇಷ್ಠ ಶುದಧ 6 ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾರಾಯ ಮರಣವನುು ಹಿಂದಲು ರೊದಿ ನಾಡು ಅನಾಯಕ್ವಾದ್ರಗ ಅಳ್ಳಯರಾಮರಾಯನು ಸಿಿಂಹಾಸನವನೆು ೀರ ಆಡಳ್ಳತವನುು ಸಿವ ೀಕ್ರಸಿರೊದಿ ಹೀಬಳ್ಳಯ ರೆಡಿಿ ಮತುತ ಕ್ರಣಂ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನುು ಮತೆತ ಸಾಾ ರ್ಪ್ಸಿದರು.
2. ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಮರಣದಿಿಂದ್ರಗಿ ರಾಜೆ ವು ಅನಾಯಕ್ವಾದ್ರಗ ಬಂಕಾಪುರದ ಮಾದಣಣ ಒಡೆಯ ದಂಗೆಯದುದಿ ನುು ಕ್ಕಳದಿನೃಪ್ವಿಜಯವು ದ್ರಖಲ್ಲಸುತತ ದೆ. ೮ ಜೊತೆಗೆ ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗಮನಾಯಕ್ನು ದಂಗೆಯು ಬಹುಶಃ ಇದೆ ಕಾಲದಿಿ ರಬೇಕ

ಈ ಮೇಲ್ಲನ ವಿದ್ರವ ಿಂಸರ ಹೇಳ್ಳಕ್ಕಗಳನುು ಗಮನಿಸಿದ್ರಗ ಮಾಗಡಿ 82ನೇ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗಂಗೀದಕ್ ಸೇವಿತರಪ್ಪ ಎಿಂಬ ಪ್ದವನುು ತಪಾಪ ಗಿ ಅರ್ಥಷಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತತ ದೆ.ವಿದ್ರವ ಿಂಸರು ಅರ್ಥಷಸಿರುವುದು ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಕನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲವನುು ಹಾಕ್ಷದ ಎಿಂಬುದ್ರಗಿ ಅರ್ಥಷಸಿದ್ರಿ ರೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಶಾಸನಗಳು 1529 C.E ವರೆಗೂ ಜಿೀವಿಸಿದಿ ನೆಿಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಶಾಸನವನುು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾಗಿ ಅವಲೀಕ್ಷಸಿದ್ರಗ ಗಂಗೀದಕ್ ಸೇವಿತರಪ್ಪ ಎಿಂಬ ಪ್ದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಷವನುು ನಿೀಡಬಹುದೆಿಂದು ತೀರುತತ ದೆ. ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನಿಗೆ ದಿನನಿತೆ ದ ಸೇವನೆಗೆ ನಿೀರನುು ತಂದುಕಡುತಿತ ದಿ ಊಳ್ಳಗದವನೇ ಹರತು ರಾಯನ ಕನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಗೆ ಗಂಗೀದಕ್ ಬಿಟಾ ವೆ ಕ್ಷತ ಯಲಿ. ನೂೆ ನಿಜ್‌ ತನು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಿಂದು ಬಾವಿಯಿದುಿ ಆ ಬಾವಿಯಿಿಂದಲೇ ಪ್ರ ತಿನಿತೆ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನಿೀರನುು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತಿತ ತುತ ಎಿಂದು ಹೇಳುತಾತ ನೆ. ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ಈ ಬಾವಿಯಿಿಂದ ನಿೀರನುು ಅರಮನೆಗೆ ತಲುರ್ಪ್ಸುವ ಕಾಯಕ್ದವನೇ ಆಗಿರಬೇಕು.ಇಿಂದಿಗೂ ಸಂಪ್ರ ದ್ರಯಸಾ ಶ್ರ ೀವೈಷ್ಣ ವ ಕುಟುಿಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನಿೀರಗೆ ತಿೀರ್ಷ ಎಿಂದು ಮತುತ ಗಂಗೀದಕ್ ಎನುು ವ ಪ್ದಧ ತಿ ಇದೆ.

ಈಗ ಶಾಸನದ ಸಂದರ್ಷವನುು ಪ್ರಶ್ೀಲ್ಲಸಬಹುದು. ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ದೇವರ ಸೇವೆಗೆಿಂದು ಗಾರ ಮವಿಂದನುು ದ್ರನ ಮಾಡುವ ಶುರ್ ಸಂದರ್ಷ ಇಿಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಪ್ತ ರು, ಸ್ಥು ೀಹತರು, ಬಂದುಗಳೆಲಿ ರು ಸೇರರುವ ಸಂತೀಷ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ್ನು ತನು ಗತಿಸಿದ ಸಾವ ಮಿಯ ಮರಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಗಂಗೀದಕ್ವನುು ನಿೀಡಿದ ದುುಃಖದ ಸಂದರ್ಷವನುು ನೆನರ್ಪ್ಸಿಕಳುಿ ವ ಕಾಲವಲಿ. ಈ ಕಾರಣದಿಿಂದ ಈ ಪ್ದವನುು ಮರಣಕಾಲದೊಿಂದಿಗೆ ಸಮಿೀಕ್ರಸಲಾಗದು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನ ಕಾಲದ ಪ್ರ ಮುಖವಾದ ಈ ಶಾಸನವು ಆತನ ಮರಣಕಾಲವನುು ಸೂಚಸುವುದಿಲಿ ವೆಿಂದು ತಿೀಮಾಷನಿಸಬಹುದು.

ರಾಯನು 1529 C.E ಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂಬುದಕ್ಕೆ ಇತಿತ ೀಚೆಗೆ ಡಾ. ಕ್ಕ ಆರ್‌ ನರಸಿಿಂಹನ್‌ ತಂಡದವರು ನಡೆಸಿದ ತಮಮ ಕ್ಕಿ ೀತರ ಕಾಯಷದ ಸಂದರ್ಷದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ಜಿಲಿ ಹನೆು ೀನಹಳ್ಳಿ ಗಾರ ಮದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ೯ ರಾಯನ ಮರಣ ಕಾಲವು ಸಪ ಷ್ಾ ವಾಗಿ ನಮೂದ್ರಗಿದೆ. ರಾಯನ ಮರಣ ಕಾಲವು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ಲವಾಹನ ಶಕ್ ೧೪೫೨ರ ಕಾತಿಷಕ್ ಶುದಧ ೧೫ (೧೭ನೇ ಅಕಾ ೀಬರ್‌ ೧೫೨೯) ಅಸತ ಮರಾಗಿರುತಾತ ರೆ ಎಿಂಬುದ್ರಗಿ ಸಪ ಷ್ಾ ವಾಗಿ ನಮೂದ್ರಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ರಾಯನು 1529 C.E ಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಎಿಂಬ ವಿಚಾರವನುು ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲಿ ದೆ ಒಪ್ಪ ಬಹುದ್ರಗಿದೆ.

ಅಡಿಟ್ಟಪ್ಪಣಿಗಳ

೧. E C IX ಮಾಗಡಿ ೮೨

೨.ʻಆಮುಕ್ತ ಮಾಲೆ ದ–ಸಂಜಿೀವಿನಿವಾೆ ಖ್ಯೆ ನಮುʼ: ವೇದಮು ವೆಿಂಕ್ಟರಾಯಾಶಾಸಿತ ಿ, ವೇದಮು ವೆಿಂಕ್ಟರಾಯಾಶಾಸಿತ ಿ ಅಿಂಡ್‌ ಬರ ದಸ್‌ಷ , ನಂ.೪, ಮಲ್ಲಿ ಕಾಜುಷನಸಾವ ಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಿೀದಿ, ಮದ್ರರ ಸ್‌ - ೧, ೨ನೇ ಆವೃತಿತ, ೧೯೨೭

೩. ವಾೆ ಸಾವಳ್ಳ : ಕಮರಾಷಜು ವೆಿಂಕ್ಟಲಕ್ಷ್ಮ ಣರಾವು ಪಂತಲು , ಪುಟ – ೫೨

೪. Vijayanagara and Krisndevaraya : (ED) Shrinivas Ritti , Y. Subbarayalu ICHR , Southern Regional Center, Bangalore, 2010, page no – 47.

೫. The Dekkan Poets : Kavali Venkata Ramaswami(ED) : Ramachandra Rao C.V The Nellore Progressive Union, Nellore (A.P),1975, Page no.79

೬. Studies in the History of the Third Dynasty : Venkata Ramanayya. N, 1986,Page no – 4-5

೭. ARIE 1946-47 , ಶಾಸನ ಸಂಖ್ಯೆ A – 12, PAGE NO. 7

೮. ʻಕ್ಕಳದಿನೃಪ್ವಿಜಯʼ(ಗದ್ರೆ ನುವಾದ) : ಕ್ಕಳದಿ ಗುಿಂಡಾಜೊೀಯಿಸ್‌ , ಕ್ನು ಡ ಸಾಹತೆ ಪ್ರಷ್ತುತ , ೧೯೭೬, ಪುಟ – ೬೮

೯. ಕ್ನು ಡ ಪ್ರ ರ್ ದಿನ ಪ್ತಿರ ಕ್ಕ ೨೫ನೇ ಫೆಬರ ವರ ೨೦೨೧.

Authored by ನಾಗೇಂದರ . Published by, IKS Center, KKSSU, Remtek, Nagpur.