Lilamurthys of Shiva blossomed in sculpture part 2
ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು
(ಕರ್ನಿಟಕದಲಿ ರುವ 25 ಅದ್ಭು ತ ಶಿವಮೂರ್ತಿಗಳ ಮಹಾಸಂಗರ ಹ)
- ಚಿತ್ರ ಲೇಖನ: ಕೆಂಗೇರಿ ಚಕ್ರ ಪಾಣಿ
ಲೆಂಗರೂಪದಲಿ ಶಿವನು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವ ಜೊತೆಗೆ ಮೂತ್ತಿರೂಪದಲಿ ಯೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವನು. ಗರ್ಿಗುಡಿಯಲಿ ಪರ ಧಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳು ತ್ತಿ ರುವುದಲ್ಿ ದೆ ನಮ್ಮ
ನಾಡಿನ ದೇವಾಲ್ಯಗಳ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಸ್ಥಾ ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟ ದಕ್ಲ್ಲಿ ,
ಹಳೇಬೀಡು, ಬೇಲೂರು ಮೆಂತಾದ ಸಾ ಳಗಳ ದೇವಾಲ್ಯಗಳನುು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು.
ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ೆಂತೆ ಆಗಮ್ಶಾಸಿ ರಗಳಲಿ ಭಿನು ತೆ ಇದೆ. ಪರಶಿವನು ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲಿ ರುವ ಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಅನುಗರ ಹಮೂತ್ತಿಗಳೆಂದು ಹಾಗೂ
ಲೀಕ್ಕ್ಲಾೆ ಣಕ್ಕಾ ಗಿ ಆಸುರರನುು ಸಂಹರಿಸುವ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿಗಳೆಂದು ವಿಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಮ್ಮ ಡಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಜ ಡೆಯರರವರು ರಚಿಸಿರುವ ʻಶಿರ ೀತ್ತ್ವ ನಿಧಿ'ಯೆಂಬ ಬೃಹತ್ ಗರ ೆಂಥದಲಿ ಶಿವನ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಧಾೆ ನಶ್ಿ ೀಕ್ಸಹಿತ್ ಸಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಟ ಯನುು ನಿೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ಹಾಗೂ ವಿಸಿ ರಿಸಿರುವ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಉತ್ಿ ರದ ಕೈಸ್ಥಲೆ ಮಂಟ್ಪದಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರ ಪಾರ ಕ್ಕರದ ಗೊೀಡೆಯ ಮೇಲನ
ದೇವಕೀಷ್ಠ ಗಳಲಿ ಗಾರೆಯಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶಿವಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಗಳ ಸುೆಂದರ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಿವೆ.
ಪರಶಿವನ 25 ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
---------------------------------------------------------
1.ಚಂದರ ಶೇಖರಮೂತ್ತಿ, 2.ಉಮಾಮ್ಹೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ, 3.ವೃಷ್ರೂಢಮೂತ್ತಿ,
4.ತಾೆಂಡವೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ,5.ಗಿರಿಜಾಕ್ಲಾೆ ಣಮೂತ್ತಿ, 6.ಭಿಕ್ಕಾ ಟ್ಣಾಮೂತ್ತಿ, 7.ಕ್ಕಮ್ಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿ, 8.
ಮಾಕ್ಿೆಂಡೇಯ ವರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ 9.ತ್ತರ ಪುರಸಂಹಾರಮೂತ್ತಿ, 10.ಜಲಂಧರಹರಮೂತ್ತಿ, 11.
ಬರ ಹಮ ಶಿರಛೇದನಮೂತ್ತಿ, 12.ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿ, 13.ಶಂಕ್ರನಾರಾಯಣಮೂತ್ತಿ,
14.ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ, 15.ಕಿರಾತಾರ್ಜಿನಮೂತ್ತಿ, 16.ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿ,
17.ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ, 18.ವಿಷ್ಕಂಠಮೂತ್ತಿ, 19.ಚಕ್ರ ದಾನಮೂತ್ತಿ,
20.ವಿು ೀಶ್ವ ರವರಪರ ಸನು ಮೂತ್ತಿ, 21.ಸೀಮ್ಸಾ ೆಂದಮೂತ್ತಿ, 22.ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿ,
23.ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿ, 24.ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ, 25.ಮ್ಹಾಲೆಂಗೇಶ್ವ ರಮೂತ್ತಿ.
12. ವೀರಭದರ ಮೂರ್ತಿ
ವಿೀರತ್ವ ದ ಸಂಕೇತ್ವಾದ ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಕ್ನು ಡನಾಡಿನಲಿ ಬಹುಜನಪಿರ ಯವಾಗಿದೆ. ತ್ಮ್ಮ ತಂದೆ ದಕ್ಷ್ಪರ ಜಾಪತ್ತಯು ನಡೆಸಿದ ಯಾಗಕಾ ಪಾವಿತ್ತಯು ಆಹಾವ ನ ನಿೀಡದೆ ಇದು ರೂ
ಹೊೀಗುತಾಿ ಳ. ದಕ್ಷ್ನು ಮ್ಗಳನುು ಹಾಗೂ ಅಳಿಯನನುು ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ನಿೆಂದಸುತಾಿ ನೆ. ನೊೆಂದ
ದೇವಿಯು ಅಗಿು ಗಾಹುತ್ತಯಾಗುವಳ್ಳ. ಕುಪಿತ್ನಾದ ಪರಶಿವನು ತ್ನು ಜಟೆಯಿೆಂದ ವಿೀರರ್ದರ ನನುು ಸೃಷ್ಟಟ ಸಿ ದಕ್ಷ್ನ ಯಾಗ ಸಾ ಳಕಾ ಕ್ಳ್ಳಹಿಸಿದನು. ವಿೀರರ್ದರ ಹಾಗೂ ಅವನ ಸೈನಿಕ್ರು ಯಾಗಶಾಲೆಯನುು ನಾಶ್ಮಾಡಿ ದಕ್ಷ್ನನುು ಸಂಹರಿಸುವರು. ನಂತ್ರ ಶಿವನು ದಕ್ಷ್ನಿಗೆ ಆಡಿನ ತ್ಲೆಯನುು ದಯಪಾಲಸಿದನು. ವಿೀರರ್ದರ ನ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಸ್ಥಮಾನೆ ವಾಗಿ ದವ ಭಂಗಿಯಲಿ ದುು ಕ್ತ್ತಿ , ಡಾಲ್ಲ, ಬಲ್ಲಿ , ಬಾಣ ಹಿಡಿದದುು
ರುೆಂಡಮಾಲೆಯನುು ಧರಿಸಿದುು ಹಣೆಯಲಿ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಣಿಣ ರುತ್ಿ ದೆ. ಬಲ್ಬದಯಲಿ ಅೆಂಜಲಮದೆರ ಯಲಿ ರುವ ದಕ್ಷ್ನ ಮೂತ್ತಿ ಇರುತ್ಿ ದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಜಲೆಿ ಯ ಹಂಪ್ಪಯ ಉದಾು ನವಿೀರರ್ದರ , ಬೆೆಂಗಳೂರು ಜಲೆಿ ನೆಲ್ಮಂಗಲ್ ತಾಲೂಿ ಕಿನ
ನಿಜಗಲಿ ನ ಉದಾು ನವಿೀರರ್ದರ , ಬೆೆಂಗಳೂರು ಜಲೆಿ ಹೊಸಕೀಟೆ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಮಗಬಾಳದ ವಿೀರರ್ದರ ರ ಮೂತ್ತಿಗಳನುು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಚಿಕ್ಾ ಬಳಾು ಪುರ ಜಲೆಿ ಗೌರಿಬದನೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಹೊಸೂರಿನಲಿ ವಿೀರರ್ದರ ಮೂತ್ತಿಯ ಬಲ್ಗೈಯಲಿ ಕ್ತ್ತಿ ಯ ಬದಲ್ಲ ಚಂದಾರ ಯುಧವಿದೆ.
13. ಶಂಕರರ್ನರಾಯಣಮೂರ್ತಿ (ಹರಿಹರಮೂರ್ತಿ)
ಹರಿಹರರಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಿ ವೆೆಂದು ಬೆಂಬಸುವ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಹರಿಹರಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ. ಇಲಿ ಹರಿಹರನ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಲಿ ಅಧಿಗ ಹರನ ರೂಪದಲಿ ದು ರೆ, ಉಳಿದ ಅಧಿಗ ಹರಿಯ ರೂಪದಲಿ ರುತ್ಿ ದೆ. ಹರನ ಗದಲಿ ಜಟಾಮಕುಟ್ವಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಕಿರಿೀಟ್ಮಕುಟ್ ಧರಿಸಿರುವನು. ಹರನು ಪರಶು, ಢಮ್ರು
ಅಥವಾ ತ್ತರ ಶೂಲ್ ಹಿಡಿದದು ರೆ, ಹರಿಯು ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಧಾರಿಯಾಗಿರುವನು. ಹರಿಹರರ ಇಕಾ ಲ್ಗಳಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನ ನಂದ ಹಾಗೂ ಹರಿಯ ವಾಹನ ಗರುಡನನುು ತ್ೀರಿಸಿರುವ ಶಿಲ್ಪ ವು ಹಾಸನ ಜಲೆಿ ಅರಸಿೀಕರೆ ತಾಲೂಿ ಕು ಹುಲೆಿ ೀಕರೆಯ ಕೇಶ್ವದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ನೊೀಡಬಹುದು. ಬಾದಾರ್ಮಯ ಗುಹಾೆಂತ್ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಗುಹೆಯಲಿ ರುವ ಹರಿಹರನ ಶಿಲ್ಪ ವು ಆರನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರಿರುವ ಪಾರ ಚಿೀನ ಮೂತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೂತ್ತಿಯಲಿ ಹರಿಹರನನುು ಅದುಭ ತ್ವಾಗಿ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ. ಹರನು
ಸಪಿಕುೆಂಡಲ್ವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಮ್ಕ್ರಕುೆಂಡಲ್ವನುು ಧರಿಸಿರುವನು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುಧಗಳ್ಳ ಸಹ ಹರನಲಿ ಸಪಿವು ಸುತುಿ ವರಿದರುವ ಪರಶುವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಹರಿಯು ಶಂಖುವನುು ಹಿಡಿದರುವನು.
14. ಅಧಿರ್ನರಿೀಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
ಸೃಷ್ಟಟ ಕ್ತ್ಿನಾದ ಬರ ಹಮ ನು ಸೃಷ್ಟಟ ಕಿರ ಯಯನುು ಸಮ್ಪಿಕ್ವಾಗಿ ನಿಯಿಸಲ್ಲ ಸ್ಥಧೆ ವಾಗಲಲ್ಿ ವಾಗಿ ಶಿವನನುು ಪಾರ್ಥಿಸುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನ ರೂಪದಲಿ ಪರ ತ್ೆ ಕ್ಷ್ವಾಗಿ ರ್ಮಥುನ ಸೃಷ್ಟಟ ಗೆ ನಾೆಂದ ಹಾಡುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರರಲಿ ಅಧಿಗ ಶಿವನ ಪತ್ತು ಪಾವಿತ್ತಯಿದು ರೆ ಉಳಿದ ಗ
ಪರಶಿವನಿರುವನು. ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನ ಶಿಲ್ಪ ದಲಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಮ್ನೊೀಹರ ಮೂತ್ತಿ ಬಾಗಲ್ಕೀಟೆ ಜಲೆಿ ಯ ಬಾದಾರ್ಮ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಮಾಕೂಟ್ದ ಶಿವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ದೆ. ಮೂತ್ತಿಯ ಬಲ್ಗವು ಶಿವನ ರೂಪದಲಿ ದು ರೆ, ಎಡಗ ದೇವಿಯ ರೂಪದಲಿ ದೆ. ಪುರುಷ್ ಲ್ಕ್ಷ್ಣವನುು ೆಂದೇ ಶಿಲ್ಪ ದಲಿ ಸಗಸ್ಥಗಿ ಶಿಲಪ ಯು ಚಿತ್ತರ ಸಿರುವನು. ಶಿವನು ಕ್ಪಾಲ್ಸಹಿತ್ ಜಟಾಮಕುಟ್ವನುು ಧರಿಸಿದು ರೆ ಶಿವೆಯು ಸಿೆಂಬೆಯಂತೆ ಜಡೆಯನುು ಧರಿಸಿರುವಳ್ಳ. ಶಿವನ ಗದ ವಸಿ ರವು ಮಂಡಿವರೆಗೂ ಇದು ರೆ, ದೇವಿಯು ಪೂಣಿವಾಗಿ
ಧರಿಸಿರುವ ಪರಿ ನೊೀಡುಗರನುು ಮೂಕ್ವಾಗಿಸುತ್ಿ ದೆ. ಮ್ಹಾಕೂಟ್ದ ಅಧಿನಾರಿೀಶ್ವ ರನನುು ಕ್ಡೆದ ಶಿಲಪ ಯನುು ಎಷ್ಣಟ ಸಮ ರಿಸಿದರೂ ಕ್ಡಿಮೆಯ.
15. ಕಿರಾತರ್ಜಿನಮೂರ್ತಿ (ಪಾಶುಪತಪರ ದಾನಮೂರ್ತಿ)
ಪಾೆಂಡವರಲಿ ಮ್ಧೆ ಮ್ ಪಾೆಂಡವನಾದ ಅರ್ಜಿನನು ಹಿಮಾಲ್ಯದಲಿ ಪರಶಿವನನುು ಕುರಿತು
ತ್ಪಸಸ ನಾು ಚರಿಸುವನು. ಪರಶಿವನು ಅರ್ಜಿನನನುು ಪರಿೀಕಿಾ ಸಲ್ಲ ಕಿರಾತ್ನ ವೇಷ್ಧಾರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಜಿನನ ಮೆಂದೆ ಬರುವನು. ಅರ್ಜಿನನು ತ್ನು ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲ್ಲ ಹಂದಯ ರೂಪದಲಿ ಬಂದದು . ರಕ್ಾ ಸನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಪರ ಯೊೀಗ ಮಾಡುವನು. ಆದರೆ ಅದು ಲ್ಕ್ಕರಿಯಾಗುವುದಲ್ಿ . ಆದರೆ, ಆ ವೇಳ ಕಿರಾತ್ಕ್ನು ಬಟ್ಟ ಬಾಣವು ಹಂದಯನುು ಸಂಹರಿಸುವುದು. ಆಗ ಅರ್ಜಿನನಿಗೆ ಬ೦ದರುವನು ಪರಶಿವನೆೆಂದು ಅರಿವಾಗಿ ಪಾರ್ಥಿಸಿ ಶಿವನಿೆಂದ ಪಾಶುಪತಾಸಿ ರವನುು ಪಡೆಯುವನು, ಅರ್ಜಿನನಿಗೆ ಪಾಶುಪತಾಸಿ ರವನುು ನಿೀಡುವ ಮೂತ್ತಿಯು ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದೊರೆಯುತ್ಿ ದೆ.
16. ಕಂಕ್ಷಳಮೂರ್ತಿ
ಬರ ಹಮ ಹತಾೆ ದೊೀಷ್ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪರಶಿವನು ವಿಷ್ಣಣ ವಿನೊಡನೆ ಚಚಿಿಸಲ್ಲ ವೈಕುೆಂಠಕಾ ಆಗರ್ಮಸುವ, ಶಿವನನುು ವೈಕುೆಂಠದ ದಾವ ರದ ಬಳಿ ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನು ತ್ಡೆಯುವನು. ಕರ ೀಧಿತ್ನಾದ ಪರಶಿವನು
ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನನುು ಸಂಹರಿಸಿ ತ್ನು ಹೆಗಲ್ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ಕೆಂಡು ಹೊರಡುವನು. ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ವಿಶ್ವ ಕಸ ೀನನು ದಂಡದ ರೂಪದಲಿ ಶಿವನ ಹೆಗಲ್ ಮೇಲೆ ತ್ನು ಎರಡು ಕೈಗಳಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ
ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗುವುದು. ಭೈರವನ ಶಿಲ್ಪ ಕೂಾ ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಗೂ ಬಹುತೇಕ್ ಹೊೀಲಕಯಿದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಗೊೀಡೆಯ ಮೇಲನ ದೇವಕೀಷ್ಠ ದಲಿ ಕಂಕ್ಕಳಮೂತ್ತಿಯಿದೆ
- ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರ ಮೂರ್ತಿ
- ಸೀಮೇಶ್ವ ರಮೂರ್ತಿ
- ವನ ೀಶಾನುಗರ ಹಮೂರ್ತಿ
ಶಿವರ್ಕ್ಿ ನಾದ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರನಿಗೆ ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಮೂತ್ತಿ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವ ರ ಅನುಗರ ಹ ಮೂತ್ತಿಯಾಗುತ್ಿ ದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಪುತ್ರ ರಾದ ಗಣಪತ್ತ ಹಾಗೂ ಸುಬರ ಹಮ ಣೆ ರನುು ಅನುಗರ ಹಿಸುವ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ದೊರೆಯುತ್ಿ ದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಪರ ಸುಿ ತ್ ಮೂತ್ತಿಗಳ್ಳ ಕ್ಕಣಸಿಗುವವು.
17. ವಷಕಂಠಮೂರ್ತಿ
ಅಮೃತ್ವನುು ಪಡೆಯಲ್ಲ ದೇವದಾನವರು ಸಮದರ ವನುು ಮಂದಾರ ಪವಿತ್ವನೆು ೀ ಕ್ಡೆಗೊೀಲಾಗಿ ಮಾಡಿಕೆಂಡು ಕ್ಡೆಯುವಾಗ ಉತ್ಪ ತ್ತಿ ಯಾದ ವಿಷ್ವನುು ಶಿವನು ಕುಡಿಯುವನು. ಆಗ ಶಿವನ ಪತ್ತು ಉಮೆಯು ವಿಷ್ವು ದೇಹದೊಳಗೆ ಇಳಿಯದಂತೆ ಶಿವನ ಕ್ತ್ತಿ ನಲಿ ಯೇ ತ್ಡೆಯುವಳ್ಳ. ಆದು ರಿೆಂದ ಪರಶಿವನು ನಿೀಲ್ಕಂಠ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಕಂಠನೆೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುವನು. ಕುಡಿದ ವಿಷ್ವು ದೇಹದ ಳಗೆ ಸೇರದಂತೆ ಶಿವೆಯು ತ್ಡೆಯುವ ಮೂತ್ತಿಯು ನಂಜನಗೂಡು ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಲೀಲಾಮೂತ್ತಿಯ ಸ್ಥಲನಲಿ ದೆ . ಹಾಗೂ ಶಿರ ೀಕಾ ೀತ್ರ ಧಮ್ಿಸಾ ಳದಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಡೆಯಿೆಂದ ಸಂಗರ ಹಿಸಿರುವ ರಥಗಳೆಂದರಲಿ ವಿಷ್ಕಂಠಮೂತ್ತಿಯ ಸುೆಂದರ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ.
18. ಚಕರ ದಾನಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ವಷ್ಣು ವಾನುಗರ ಹಮೂರ್ತಿ
ಶಿರ ೀಮ್ಹಾವಿಷ್ಣಣ ವು ಅಸುರರನುು ಸಂಹರಿಸಲ್ಲ ಚಕ್ರ ವನುು ಪಡೆಯಲ್ಲ ಶಿವನನುು ಕುರಿತು ಸ್ಥವಿರ ಕ್ಮ್ಲ್ಗಳಿೆಂದ ಅಚಿಿಸುವನು. ಶಿವನು ವಿಷ್ಣಣ ವನುು ಪರಿೀಕಿಾ ಸಲ್ಲ ೆಂದು ಕ್ಮ್ಲ್ವನುು ಮಾಯ ಮಾಡುವನು. ಆಗ ವಿಷ್ಣಣ ವು ತ್ನು ೆಂದು ಕ್ಣಣ ನೆು ೀ ಶಿವನಿಗೆ ಅಪಿಿಸುವನು. ಕ್ಮ್ಲ್ನಯನನಾದ
ವಿಷ್ಣಣ ವಿನ ರ್ಕಿಿ ಗೆ ಮೆಚಿಾ ಶಿವನು ಚಕ್ರ ವನುು ಪರ ದಾನ ಮಾಡಿ ಚಕ್ರ ದಾನಮೂತ್ತಿಯಾದನು. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಶಿವನ ಮೂತ್ತಿಗಳಲಿ ಚಕ್ರ ದಾನ ಮೂತ್ತಿಯೂ ಇದೆ.
19. ಏಕಪಾದಮೂರ್ತಿ
ಸೃಷ್ಟಟ ಕ್ತ್ಿನಾದ ಬರ ಹಮ ದೇವ ಸಿಾ ತ್ತಕ್ತ್ಿನಾದ ವಿಷ್ಣಣ ದೇವ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಕ್ತ್ಿನಾದ ಶಿವದೇವರು ಐಕ್ೆ ರಾಗಿ ಏಕ್ಪಾದದಲಿ ನಿೆಂತ್ತರುವ ಮೂತ್ತಿಯೇ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿ, ಇಲಿ ಬರ ಹಮ , ವಿಷ್ಣಣ ಗಳ್ಳ ಶಿವನ
ಇಕಾ ಲ್ಗಳಿೆಂದ ಮೂಡಿಬಂದಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗುವುದು. ಶ್ಕಿಿ ಶಾಲಯಾದ ಪರಶಿವನು ಇಡಿೀ ಬರ ಹಾಮ ೆಂಡವನುು ಏಕ್ಪಾದದಲಿ ಹಿಡಿದರುವಂತೆ ಬೆಂಬಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರದ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ಹಾಗೂ
ನಂಜನಗೂಡಿನ ಶಿರ ೀಕಂಠೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿಯನುು ನೊೀಡಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಕುರುಡುಮ್ಲೆ ಗಾರ ಮ್ದಲಿ ರುವ ಸೀಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮಖಮಂಟ್ಪದ ಸಿ ೆಂರ್ದಲಿ ಯೂ ಪರಶಿವನ ಏಕ್ಪಾದಮೂತ್ತಿಯಿದೆ.
20. ಸುಖಾಸೀನಮೂರ್ತಕ
ಪರಶಿವನು ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಆರಾಮ್ವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೆಂಡಿರುವ ಪರಿಯೇ ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿ.
ಸುಖಾಸಿೀನಮೂತ್ತಿಯೂ ನಂಜನಗೂಡು ಹಾಗೂ ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಚಾಮ್ರಾಜೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ಕ್ಕಣಸಿಗುತ್ಿ ದೆ.
21. ದಕಿಾ ಣಾಮೂರ್ತಿ
ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಶಿವದೇವಾಲ್ಯಗಳಲಿ ೆಂದು ವಿಶೇಷ್ವಾದ ಪಾರ ಧಾನೆ ತೆಯಿೆಂದ ಅಚಿಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಮೂತ್ತಿ, ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ. ಶಿವದೇವಾಲ್ಯದಲಿ ದಕಿಾ ಣ ದಕಿಾ ನಲಿ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯನುು
ಸ್ಥಾ ಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ್ವಿದೆ. ಸೀಮ್ಕ್ಕಸುರನೆೆಂಬ ರಕ್ಾ ಸನು ನಾಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನುು ಕ್ದುು
ಸಮದರ ದಲಿ ಅವಿತುಕೆಂಡಿದು ನಂತೆ. ವಿಷ್ಣಣ ವು ಮ್ತಾಸ ೆ ವತಾರವನುು ತಾಳಿ ವೇದಗಳನುು ಬಾಲ್ಕ್ರ ರೂಪದಲಿ ಪರಿವತ್ತಿಸಿ, ಸಮದರ ದೆಂದ ಮೇಲೆ ತ್ರುವಾಗ ತ್ಡೆಯೊಡುು ವ ರಕ್ಾ ಸನನುು ವಿಷ್ಣಣ ವಿನ
ಕೀರಿಕಯಂತೆ ಶಿವನು ರಕ್ಾ ಸನನುು ತ್ನು ಕ್ಕಲ್ತುದಯಲಿ ಹಿಡಿದಟುಟ ಕೆಂಡನಂತೆ. ನಾಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಾದ ಸನಕ್, ಸನಂದನ, ಸನತುಾ ಮಾರ, ಸನತ್ಸ ಜಾತ್ರು ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಶಿಷ್ೆ ತ್ವ ವನುು ಸಿವ ೀಕ್ರಿಸಿದರು.
ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಉನು ತ್ ಶಿಕ್ಷ್ಣಕಾ ಅದರಲೂಿ ತಾೆಂತ್ತರ ಕ್ ಶಿಕ್ಷ್ಣಕಾ ಸಹಕ್ಕರಿ ಎೆಂಬ ನಂಬಕ ಇದೆ. ಚಾಮ್ರಾಜನಗರ ಜಲೆಿ ಅದೇ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಅಕೇಿಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹಿೆಂಬದಯಲಿ
ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿಯ ಮೂತ್ತಿಯು ಗಾರ ನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಲಿ ಮಾಡಿದು ರೂ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸತ್ವ ಪೂಣಿವಾಗಿದೆ. ವಟ್ವೃಕ್ಷ್ದ ಕಳಗೆ ವಿೀರಾಸನದಲಿ ಕುಳಿತ್ತರುವ ದೇವನ ಬಲ್ಗೈ
ಚಿನುಮ ದೆರ ಯಲಿ ದೆ. ಹೊಯಸ ಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ ಗಳಲಿ ಯೇ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸುೆಂದರವಾದ ಮೂತ್ತಿಯು ನೊೀಡಬೇಕ, ಬನಿು , ಚಿಕ್ಾ ಮ್ಗಳೂರು ಜಲೆಿ ಕ್ಡೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಯಳು ೆಂಬಳಸೆ ಎೆಂಬ
ಗಾರ ಮ್ಕಾ . ಯಳು ೆಂಬಳಸೆಯಲಿ ರುವ ಹೊಯಸ ಳರ ಕ್ಕಲ್ದ ಕೇಶ್ವ ದೇವಾಲ್ಯದ ನವರಂಗದಲಿ ರುವ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸುೆಂದರ ಕ್ಲಾಕೃತ್ತ, ಎತ್ಿ ರವಾದ ಪಿೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ್ತರುವ
ಪರ ಸನು ವದನನಾಗಿದುು , ಕ್ಲ ೀಶ್ವಜಿತ್ನಾಗಿ ಕ್ಕೆಂತ್ತಯುತ್ನಾಗಿರುತಾಿ ನೆ. ದಕಿಾ ಣಾ ಮೂತ್ತಿಯು ಜಾೆ ನದ ಸಂಕೇತ್. ಅಜಾೆ ನವನುು ನಾಶ್ಪಡಿಸುವವನೆ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ.ಯಳು ೆಂಬಳಸೆ ದಕಿಾ ಣಾಮೂತ್ತಿ ಬಲ್ಗೈ ಚಿನುಮ ದೆರ ಯಲಿ ದುು ಅತ್ೆ ೆಂತ್ ಸಗಸ್ಥಗಿದೆ.
22. ಮಹಾಲಾಂಗೀದು ವಮೂರ್ತಿ
ಮೆಮ ಬರ ಹಮ ಮ್ತುಿ ವಿಷ್ಣಣ ಗಳಿಗೆ ಶಿವನಿಗೆ ಆದ-ಅೆಂತ್ೆ ತ್ತಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲ್ವಾಗುತ್ಿ ದೆ. ಬರ ಹಮ ನು ಹಂಸದ ರೂಪ ತಾಳಿ ಆಕ್ಕಶ್ದ ಕ್ಡೆ ಹಾರಿದ ಶಿವನ ಅದಯನುು ಹುಡುಕ್ಲ್ಲ ಪರ ಯತ್ತು ಸುವ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣಣ ವು ವರಾಹ ರೂಪದಲಿ ರ್ಮಯನುು ಕರೆದು ಶಿವನ ಪಾದವನುು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಲ ಹೊೀಗಿ ವಿಲ್ರಾದರು. ಆಗ ಪರಶಿವನು ಲೆಂಗದೆಂದ ಡೆದು ಅವರಿಬಬ ರಿಗೂ ದಶ್ಿನ ನಿೀಡಿದನೆೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ್ ಕ್ಥೆಯಿದೆ.
ಬಾಗಲ್ಕೀಟೆ ಜಲೆಿ ಬಾದಾರ್ಮ ತಾಲೂಿ ಕಿನ ಪಟ್ಟ ದಕ್ಲಿ ನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಏಳನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ಲೆಂಗೊೀದಭ ವ ಮೂತ್ತಿಯ ಸಗಸ್ಥದ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ. ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕು ಕುರುಡುಮ್ಲೈನಲಿ ರುವ ಸೀಮೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಮಖಮಂಟ್ಪದ
ಸಿ ೆಂರ್ದಲಿ ಲೆಂಗೊೀದಭ ವಮೂತ್ತಿಯನುು ಬಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರ ಹಮ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣಣ ಶಿವನ ಮೂಲ್ವನುು ಹುಡುಕ್ಲ್ಲ ಪರ ಯತ್ತು ಸುತ್ತಿ ರುವಂತೆ ಚಿತ್ತರ ಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಜಾಸುರಸಂಹಾರಮೂರ್ತಕ
ಮ್ಹಿಷಾಸುರನ ಮ್ಗನಾದ ಗಜಾಸುರನು ತ್ನು ತಂದೆಯ ಮ್ರಣದ ಸೇಡು ತ್ತೀರಿಸಿಕಳು ಲ್ಲ ಬರ ಹಮ ನನುು ಕುರಿತು. ೀರ ತ್ಪಸಸ ನುು ಮಾಡಿ ಯಾರಿೆಂದಲೂ ಮ್ರಣ ಬಾರದಂತೆ ವರವನುು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳಲಿ ಪಿೀಡಿಸಿದು ನು. ದೇವತೆಗಳ್ಳ ಕ್ಕಶಿಯಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಿಶ್ವ ೀಶ್ವ ರನನುು ಧಾೆ ನಿಸಿ, ಗಜಾಸುರನಿೆಂದ
ರಕಿಾ ಸಬೇಕೆಂದು ಕೀರಿದರು. ಪರಶಿವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ೀರ ಯುದಧ ವಾಯಿತು. ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ತ್ನು ತ್ಪಿಪ ನ ಅರಿವಾಗಿ ತ್ನು ನುು ಸಂಹರಿಸಲ್ಲ ಕೀರಿ ಅವನ ಇಚ್ಛಛ ಯಂತೆ ಪರಶಿವನು ಗಜಾಸುರನ ಚಮ್ಿವನುು ಧರಿಸಿ ಗಜಚಮಾಿೆಂಬರನಾದನು. ಕೀಲಾರ ಜಲೆಿ ಯ ಮಳಬಾಗಿಲ್ಲ ತಾಲೂಿ ಕು ಆವನಿಯಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ೆಂಬತ್ಿ ನೆಯ ಶ್ತ್ಮಾನಕಾ ಸೇರುವ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಶಿಲ್ಪ ವಿದೆ. ಆನೆಯ ತ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ೆಂದು ಪಾದವನುು ಇಟುಟ ಕೆಂಡು ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ಪರಶಿವನು
ತ್ತರ ನೇತ್ರ ನಾಗಿದುು , ಜಟೆಯ ಶಿರದ ಸುತ್ಿ ಲೂ ಹರಡಿದೆ. ಶಿವಮೊಗಗ ಜಲೆಿ ಶಿಕ್ಕರಿಪುರ ತಾಲೂಿ ಕು ಶಿರಾಳಕಪಪ ಸರ್ಮೀಪದಲಿ ರುವ ತ್ತರ ಪುರಾೆಂತ್ಕೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಅೆಂತ್ರಾಳದ ಬಾಗಿಲ್ವಾಡದಲಿ ರುವ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಮೂತ್ತಿ ಬಹಳ ಸುೆಂದರವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯನುು ಸಿೀಳಿ ಅದರಲಿ ನತ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವ ದೇವನು ದಶ್ಜಗಳನುು ಹೊೆಂದದುು , ಹಲ್ವಾರು ಆಯುಧಗಳನುು ಹಿಡಿದರುವನು. ಹಾಸನ ಜಲೆಿ ಬೇಲೂರು ತಾಲೂಿ ಕು ಹಳೇಬೀಡಿನಲಿ ರುವ ವಿಶ್ವ ಪರ ಸಿದಧ ಹೊಯಸ ಳೇಶ್ವ ರ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ
ಹಾಗೂ ಬೇಲೂರಿನ ಚನು ಕೇಶ್ವ ದೇವಾಲ್ಯದ ಹೊರಭಿತ್ತಿ ಯಲಿ ಯೂ ಸುೆಂದರವಾದ ಗಜಾಸುರಮ್ದಿನ ಮೂತ್ತಿಗಳಿವೆ.
Authored by . Published by,